Image
Diamonds & Pearls 31-10-2026

Chris Squire’s Swiss Choir: Τα Χριστούγεννα μέσα από τα μάτια ενός prog - rock θρύλου

Του Φώτη Μελέτη

Το Chris Squire's Swiss Choir είναι το δεύτερο και τελευταίο προσωπικό στούντιο άλμπουμ του Chris Squire, του θρυλικού μπασίστα και συνιδρυτή του προοδευτικού ροκ συγκροτήματος Yes που κυκλοφόρησε στις 3 Δεκεμβρίου 2007. Το άλμπουμ αποτελεί μια ιδιαίτερη μίξη από παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα κάλαντα και χορωδιακή μουσική, ενορχηστρωμένα με progressive rock δομές και τα χαρακτηριστικά μελωδικά μπασογράμματα του Squire. 

Η έμπνευση για τον δίσκο πηγάζει από τα παιδικά χρόνια του Squire, ο οποίος είχε ξεκινήσει τη μουσική του, πορεία ως μέλος της εκκλησιαστικής χορωδίας του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Παύλου στο Λονδίνο.
Το άλμπουμ ξεχωρίζει για τις σπουδαίες συνεργασίες του, καθώς συμμετέχουν: o Steve Hackett (πρώην κιθαρίστας των Genesis) στις ηλεκτρικές και ακουστικές κιθάρες μιας και ο Squire θεωρούσε ότι ο Hackett ήταν η ιδανική επιλογή για το άλμπουμ, καθώς το παίξιμό του γεφύρωνε τέλεια την κλασική ακουστική κιθάρα με το progressive rock.
Επιπρόσθετα συμμετέχουν o πολύπειρος ντράμερ Jeremy Stacey (Joe Cocker, Eric Clapton, King Crimson) και ο Alan White επί χρόνια ντράμερ των Yes,στο κομμάτι "Run with the Fox".
Παράλληλα το όλο εγχείρημα δεν θα είχε την ανάλογη επιτυχία χωρίς την επιβλητική συμμετοχή της The English Baroque Choir υπό τη διεύθυνση του Jeremy Jackman, που ντύνει χορωδιακά ολόκληρο το άλμπουμ μαζί με την καθοριστική συμβολή του Gerard Johnson στα πλήκτρα και στην ενορχήστρωση.
Ο Squire εξήγησε ότι η ιδέα προήλθε από τα χρόνια που ήταν μέλος της χορωδίας στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Παύλου στο Λονδίνο, όπου αγάπησε τα παραδοσιακά κάλαντα και ο δίσκος ηχογραφήθηκε και ολοκληρώθηκε μέσα σε μόλις έναν μήνα, γεγονός ασυνήθιστο για παραγωγές progressive rock. Άλλωστε όπως αποκάλυψε ο ίδιος ο Squire επέλεξε επίτηδες τα λιγότερο εμπορικά κάλαντα (όπως τα Adam Lay Ybounden και Personent hodie), θέλοντας να αναδείξει την κλασική, παραδοσιακή αγγλική μουσική παράδοση ενώ το μοναδικό πρωτότυπο κομμάτι του δίσκου είχε γραφτεί το 1981 μαζί με τον Alan White (Yes) είναι το "Run with the Fox". Ο Squire αποκάλυψε ότι για τη Swiss Choir πρόσθεσε νέα χορωδιακά φωνητικά, δίνοντας μια νέα διάσταση στο άλμπουμ.  Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές χορωδιακές ηχογραφήσεις που γίνονται σε εκκλησίες με φυσική αντήχηση, η English Baroque Choir ηχογραφήθηκε στο στούντιο. Πρώτα ο Squire (μπάσο/φωνή), ο Gerard Johnson (πλήκτρα) και ο Jeremy Stacey (ντράμερ) έστησαν τα ροκ θεμέλια και τους ρυθμούς των κομματιών και στη συνέχεια, η χορωδία τραγούδησε πάνω από αυτά τα προ - ηχογραφημένα κανάλια, ακολουθώντας τις νέες, προοδευτικές ενορχηστρώσεις.
Ο Chris Squire ονόμασε το άλμπουμ του Chris Squire's Swiss Choir για έναν πολύ απλό και διασκεδαστικό λόγο διότι ήταν ένα λογοπαίγνιο βασισμένο στο όνομά του. Αν προσπαθήσει κανείς να προφέρει γρήγορα στα αγγλικά το ονοματεπώνυμό του μαζί με τη λέξη "Choir" (Chris Squire's Choir), ακούγεται σχεδόν πανομοιότυπα με το "Swiss Choir" και φυσικά δεν καμία σχέση με την Ελβετία παρά τον τίτλο στο άλμπουμ. 
Σε συνέντευξή του, ο ίδιος ο Squire είχε αποκαλύψει τις λεπτομέρειες πίσω από αυτή την επιλογή λέγοντας: 
"Ήταν εσκεμμένο αστείο: Είχα τη συγκεκριμένη ιδέα για τον τίτλο πολλά χρόνια πριν κυκλοφορήσει το άλμπουμ, απλώς επειδή το έβρισκα εξαιρετικά χαριτωμένο και διασκεδαστικό". 
Ο διευθυντής της χορωδίας, Jeremy Jackman, ήταν το πρόσωπο-κλειδί καθώς ήταν αυτός που ανέλαβε τη μουσική διεύθυνση των χορωδών και καθοδήγησε τις ερμηνείες τους ώστε να δέσουν με τα ροκ στοιχεία. Επιπλέον, ο Jackman συμμετείχε και ως τραγουδιστής στο άλμπουμ (κόντρα τενόρος). Ο Jeremy Jackman ήταν αδελφός του Andrew Pryce Jackman, ο οποίος ήταν ο επί χρόνια στενός φίλος, ενορχηστρωτής και συνεργάτης του Chris Squire (είχε κάνει τις ενορχηστρώσεις στο ιστορικό πρώτο σόλο άλμπουμ του Squire, Fish Out of Water, αλλά και στην αρχική έκδοση του Run with the Fox).
 
 
(Στην φωτογραφία απεικονίζεται πάνω στο κέντρο, ο Chris Squire σε μικρή ηλικία στην
εκκλησιαστική χορωδία του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Παύλου στο Λονδίνο)
 
Αυτή η στενή σχέση έφερε μια βαθιά αίσθηση οικειότητας και αμοιβαίας καλλιτεχνικής εμπιστοσύνης στο στούντιο. Η ηχογράφηση και η μίξη της χορωδίας έγιναν από τον έμπειρο μηχανικό ήχου Greg Jackman (επίσης συγγενή του Andrew και του Jeremy Jackman). Η δουλειά του ήταν να διασφαλίσει ότι ο τεράστιος, πολυφωνικός ήχος μιας κλασικής χορωδίας δεν θα «έπνιγε» το βαρύ μπάσο του Squire και τις κιθάρες του Steve Hackett, αλλά θα συνυπήρχαν σε απόλυτη ισορροπία.
Μέσα από τις γραμμές της χορωδίας αναδείχθηκαν και συγκεκριμένες σόλο φωνές για να δώσουν περισσότερο συναίσθημα, όπως η σοπράνο Amy George στο κομμάτι "In the Bleak Midwinter". 
Ο πρόωρος θάνατος του Andrew Pryce Jackman το 2003 σε ηλικία 57 ετών επηρέασε βαθιά τον Chris Squire, τόσο σε προσωπικό όσο και σε καλλιτεχνικό επίπεδο, και λειτούργησε ως ο καταλύτης για τη δημιουργία του άλμπουμ "Chris Squire's Swiss Choir". Η επιλογή του Squire να συνεργαστεί με τα αδέλφια του Andrew (τον Jeremy και τον Greg) ήταν ένας άμεσος φόρος τιμής στη μνήμη του καλύτερού του φίλου.
Ο Andrew Pryce Jackman δεν ήταν απλώς ένας συνεργάτης· ήταν ο παιδικός φίλος του Squire. Είχαν ξεκινήσει μαζί ως παιδιά-χορωδοί, έστησαν μαζί το πρώτο τους συγκρότημα The Syn τη δεκαετία του '60 και ήταν ο άνθρωπος που μεταμόρφωσε τις ιδέες του Squire στο πρώτο του σόλο άλμπουμ, "Fish Out of Water" (1975). Ο θάνατός του στέρησε από τον Squire τον άνθρωπο με τον οποίο μοιραζόταν το ίδιο μουσικό όραμα και με τον οποίο σχεδίαζε μια μελλοντική καλλιτεχνική επιστροφή. 
Ο χαμός του Andrew γέμισε τον Squire με έντονη νοσταλγία για το κοινό τους παρελθόν και τις μουσικές τους ρίζες. Αυτή η συναισθηματική φόρτιση τον ώθησε να στραφεί ξανά στη χορωδιακή μουσική που αγαπούσαν και οι δύο από παιδιά. Το Swiss Choir γεννήθηκε ουσιαστικά από αυτή την ανάγκη να επανασυνδεθεί με την αθωότητα των πρώτων τους μουσικών χρόνων. 
Όταν ο Squire αποφάσισε να υλοποιήσει το χριστουγεννιάτικο άλμπουμ, στράφηκε αμέσως στα αδέλφια του Andrew, τον Jeremy Jackman (διευθυντή της χορωδίας) και τον Greg Jackman (μηχανικό ήχου), οι οποίοι διέθεταν το ίδιο σπάνιο μουσικό DNA με τον εκλιπόντα. Για τον Squire, η παρουσία των δύο αδελφών στο στούντιο ήταν ένας τρόπος να νιώθει ότι το πνεύμα του Andrew ήταν ακόμα εκεί.Ο Jeremy Jackman είχε δηλώσει πως η συνεργασία τους είχε μια βαθιά συγκινησιακή φόρτιση, καθώς προσπάθησαν να προσεγγίσουν τις φωνητικές ενορχηστρώσεις με τον τρόπο που θα το έκανε ο Andrew.
                                                                     
                                                         Τραγούδια και κάλαντα
Μουσικά, ο δίσκος ισορροπεί υποδειγματικά ανάμεσα στο ιερό και το κοσμικό καθώς συμμετοχή της English Baroque Choir προσφέρει μια υποβλητική, κλασική ατμόσφαιρα, η οποία όμως «ηλεκτρίζεται» αμέσως από το πολυφωνικό, μελωδικό μπάσο του Squire και τις αιθέριες κιθαριστικές παρεμβάσεις του Steve Hackett. Η παραγωγή καταφέρνει να δέσει τα παραδοσιακά κάλαντα με progressive ρυθμούς και την  εορταστική χριστουγεννιάτικη μουσική. Αυτό που πετυχαίνει ο Chris Squire σχεδόν σε όλο το άλμπουμ είναι να μην κουράζει με δαιδαλώδες ενορχηστρώσεις αλλά σεβόμενος τον παραδοσιακό χαρακτήρα των εν λόγω τραγουδιών να προσθέτει ακριβώς την σωστή δόση ώστε όλο το άλμπουμ να ακούγεται Χριστουγεννιάτικο αλλά και ταυτόχρονα δυναμικό με ροκ αποχρώσεις. Το εναρκτήριο "Adam Lay Ybounden" μας βάζει αμέσως στο εορταστικό κλίμα με τις πολυφωνίες να σκορπούν αγγελικές μελωδίες και το μπάσο του Squire να δίνει έναν απίθανο prog ρυθμό αλλά και το λαμπερό "I Saw Three Ships", ακούγοντας το, μόνο χαρά μπορείς να νιώθεις από τη αυτήν την υπέροχη σύμπραξη.
 

                                                                 
Ξεχωρίζει επίσης το "Silent Night/Night of Silence" όπου ο Squire παίρνει την πασίγνωστη μελωδία της "Άγιας Νύχτας" και την πλέκει με το "Night of Silence" του Daniel Kantor προκαλώντας συγκίνηση και δέος. Στο "O Come, O Come, Emmanuel" η ατμόσφαιρα της προσμονής είναι έντονος με δραματικό χαρακτήρα αλλά όταν μπαίνουν τα τύμπανα μετατρέπεται σε έναν μικρό εκκλησιαστικό ροκ κομμάτι ενώ για την ιστορία, οι ρίζες του να ανάγονται στον 8ο ή 9ο αιώνα και η γνωστή μελωδία του να προέρχεται από τη Γαλλία του 15ου αιώνα.
Το "Ding Dong Merrily on High" ακούγεται ως ένα όμορφο folk-rock κομμάτι ενώ το "The Three Kings" διατηρεί το κλασικό θρησκευτικό του ύφος με έμφαση στη αφηγηματική ερμηνεία του Squire και συνθετικά ανήκει στον Γερμανός Peter Cornelius (1824–1874) με τίτλο "Die Könige" το οποίο έγινε παγκοσμίως γνωστό μέσω της αγγλικής του διασκευής από τον W. G. Alcock. 
Το "Sans Day Carol" κινείται σε prog-rock ρυθμούς που συμπληρώνονται από τα jazz πλήκτρα του Gerard Johnson. Το "Personent hodie" βασίζεται στην πασίγνωστη ενορχήστρωση που είχε κάνει ο σπουδαίος Άγγλος συνθέτης Gustav Holst το 1924, πάνω στην οποία ο Chris Squire και ο Gerard Johnson πρόσθεσαν τις δικές τους progressive πινελιές και στα λατινικά, (Personent hodie) σημαίνει «Ας αντηχήσουν σήμερα (οι φωνές των παιδιών)», και οι στίχοι του εξιστορούν τη Γέννηση του Χριστού και την έλευση των Τριών Μάγων.
Στο "Sussex Carol" το ογκώδες μπάσο του Chris Squire δίνει τον δικό του αισιόδοξο prog/pop ρυθμό με το κιθαριστικό σόλο του
 Hackett να βάζει την δική του σφραγίδα.
Το "Gaudete" εκτελείται με ποιητικό και συνάμα ξεσηκωτικό τρόπο και είναι ένας χριστουγεννιάτικος ύμνος που γράφτηκε τον 16ο αιώνα. Το κομμάτι είναι ιδιαίτερα αγαπητό στους κύκλους της βρετανικής rock σκηνής, καθώς το folk-rock συγκρότημα Steeleye Span είχε γνωρίσει τεράστια επιτυχία με αυτό το 1973, φτάνοντας στο Top 20 των βρετανικών charts με μια a cappella εκτέλεση.
Το συγκινητικό και μελαγχολικό "In the Bleak Midwinter" βασίζεται σε ένα ποίημα της σπουδαίας Αγγλίδας ποιήτριας Christina Rossetti, το οποίο γράφτηκε πριν από το 1872 και δημοσιεύτηκε μεταθανάτια το 1904. 
 
Στο "Past Three O'Clock" (γνωστό και ως The Miller's Song) ξεχωρίζει η μελωδική κιθάρα του Hackett και πρόκειται για ένα κλασικό αγγλικό χριστουγεννιάτικο κάλαντο, του οποίου η μελωδία βασίζεται σε έναν παραδοσιακό σκοπό των νυχτοφυλάκων του Λονδίνου από τον 17ο αιώνα, ενώ οι στίχοι γράφτηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα από τον George Ratcliffe Woodward. Το χαρακτηριστικό ρεφρέν του («Πέρασαν τρεις η ώρα, μια παγωμένη και σκοτεινή νύχτα, και όλα είναι καλά...») περιγράφει τον φύλακα που αναγγέλλει την ώρα μέσα στο κρύο, πριν η χορωδία αρχίσει να ψάλλει για τη γέννηση του Χριστού.
Το άλμπουμ κάνει επίλογο με το "Run with the Fox", ένα κομμάτι που είχαν γράψει το 1981 οι Squire και White ως σινγκλ (και είναι στο μοναδικό κομμάτι που συμμετέχει ο White) και του οποίου την αρχική ορχηστρική ενορχήστρωση είχε κάνει ο ίδιος ο Andrew Pryce Jackman. Η επανεκτέλεσή του, στο Swiss Choir λειτούργησε ως ο απόλυτος, επίσημος αποχαιρετισμός του Squire στον αγαπημένο του φίλο ενώ το κομμάτι παραπέμπει ευθέως σε κάποια ξεχασμένη σύνθεση των Yes.
Κλείνοντας, το "Chris Squire’s Swiss Choir" δεν είναι απλώς ένας ακόμη χριστουγεννιάτικος δίσκος, αλλά ένα ιδιαίτερο καλλιτεχνικό αποτύπωμα μέσα απόι την αδιαμφισβήτητη δεξιοτεχνία του σπουδαίου Chris Squire που μας παρέδωσε ένα έργο γεμάτο νοσταλγία, ζεστασιά και προοδευτική ενέργεια. Ένα άλμπουμ που αξίζει να ακούγεται τουλάχιστον κάθε Χριστούγεννα, θυμίζοντάς σε όλους μας, τη σπουδαία μουσική κληρονομιά ενός αληθινού prog-rock θρύλου που έφυγε από την ζωή στις 27 Ιουνίου του 2015 σε ηλικία 67 ετών.
 
Υ.Γ.:  H The English Baroque Choir ιδρύθηκε το 1978 και αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρισμένες χορωδίες του Λονδίνου και το ρεπερτόριό της εκτείνεται από τη μεσαιωνική μουσική μέχρι σύγχρονα έργα αλλά και ροκ συνεργασίες.
 
Φώτης Μελέτης