Enas + Enas: "Ο ήχος μας συνδυάζει τη rock ενέργεια με πλούσιες μελωδίες"

Πώς θα περιγράφατε τη μουσική ταυτότητα των ΕΝΑΣ + ΕΝΑΣ σε κάποιον που δεν σας έχει ακούσει ποτέ; Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να ισορροπείτε ανάμεσα στο ελληνόφωνο rock, τη metal δυναμική και τη μελωδικότητα του AOR;

​Μιχαλης: Η μουσική ταυτότητα των Ένας + Ένας βασίζεται πυρηνικά σε AOR και metal στοιχεία της ξένης μουσικής, τα οποία φιλτράρουμε πάντα μέσα από δικές μας πρωτότυπες ιδέες, ελληνικό στίχο και τολμηρούς πειραματισμούς. Το project ξεκίνησε από τα ιδρυτικά μέλη, τον Θανάση Σπανό (φωνή, μπάσο) και εμένα (πλήκτρα, φωνητικά), και εξελίχθηκε σε full band. Δεν περιοριζόμαστε σε ταμπέλες: ο ήχος μας συνδυάζει τη rock ενέργεια με πλούσιες μελωδίες και ατμοσφαιρικές προεκτάσεις. Η ισορροπία προκύπτει φυσικά μέσα από τις μουσικές μας καταβολές, με στόχο η δυναμική των οργάνων να υπηρετεί πάντα την ψυχή και το συναίσθημα του τραγουδιού. 

Το ελληνόφωνο rock έχει τη δική του ιστορία και τις δικές του ιδιαιτερότητες. Τι σας προσφέρει η ελληνική γλώσσα ως μέσο έκφρασης και πώς προσπαθείτε να την παντρέψετε με έναν ήχο που αντλεί στοιχεία από διαφορετικές σχολές του rock;
 

​Θανάσης : Η ελληνική γλώσσα είναι αδιαπραγμάτευτος πυρήνας για εμάς, καθώς μας δίνει τη δυνατότητα να εκφραστούμε με απόλυτη αλήθεια και βάθος. Οι δυνατοί στίχοι που μας εκφράζουν είναι το όχημα για να αγγίξουμε το κοινό, υποστηριζόμενοι πάντα από παθιασμένες, βιωματικές ερμηνείες. Το πάντρεμα με τον πολυεθνικό, σκληρό rock και metal ήχο απαιτεί προσεκτική δουλειά στη φωνητική φράση, ώστε ο στίχος να διατηρεί τη φυσικότητά του και να δίνει νόημα σε κάθε μουσική έξαρση. 

Στη μουσική σας μπορεί κανείς να διακρίνει τόσο τη δυναμική των κιθαρών και τη metal αισθητική όσο και μια έντονη μελωδική προσέγγιση που παραπέμπει στο AOR χάρη στα πλουσιοπάροχα πλήκτρα. Πώς προκύπτει αυτή η συνύπαρξη; Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων επιρροών ή κάτι που αναδύεται αυθόρμητα κατά τη σύνθεση;

​Μιχάλης :Ως έμπειροι μουσικοί, τόσο ο Θανάσης όσο και εγώ έχουμε βαθιές ρίζες σε ξένες rock και metal επιρροές. Συνήθως εγώ ξεκινούσα ως τώρα με μια αρχική ιδέα, η οποία στη συνέχεια προσαρμόζεται και διαμορφώνεται κατά την παραγωγή από όλους μας, βάζοντας ο καθένας την προσωπική του πινελιά. Στα πρώτα μας κομμάτια, όπως το «Όλα για όλα» και η «Μισή ανάσα», τον κύριο κορμό διαμόρφωσαν κυρίως ο Θανάσης και ο εγώ (με τον Γιάννη Καστρώνη να αποτελεί αρχικό μέλος στα τύμπανα τότε). Σήμερα, με τα νέα μέλη στην κιθάρα (Ηλίας Παπαδόπουλος Πουκαμισάς) και στα τύμπανα (Τάνια Βουράκη), η συνύπαρξη σκληρών και μελωδικών στοιχείων αναδύεται ακόμα πιο πολυεπίπεδα. 

​Πόσο σημαντική είναι για εσάς η μελωδία; Πιστεύετε ότι ένα δυνατό refrain, μια χαρακτηριστική φωνητική γραμμή ή ένα κιθαριστικό θέμα μπορούν να αποτελέσουν τον πυρήνα ενός τραγουδιού ακόμη κι όταν η ενορχήστρωση κινείται σε πιο σκληρά μονοπάτια;

​Θανάσης : Η μελωδία είναι ο θεμέλιος λίθος της μουσικής μας. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι ένα δυνατό ρεφρέν, μια αξιομνημόνευτη φωνητική γραμμή ή ένα χαρακτηριστικό θέμα είναι η καρδιά ενός τραγουδιού. Ακόμη κι όταν η ενορχήστρωση κινείται σε πιο σκληρά, metal ή σκοτεινά μονοπάτια, η μελωδία είναι αυτή που καθηλώνει τον ακροατή και κάνει το κομμάτι να αντέχει στον χρόνο.

​Ακούγοντας τη μουσική σας, θα μπορούσε κάποιος να εντοπίσει σημεία επαφής με την προσέγγιση των Κίτρινων Ποδηλάτων... Θεωρείτε ότι ανήκετε σε μια κοινή αισθητική παράδοση του ελληνόφωνου rock ή αισθάνεστε ότι η δική σας μουσική διαδρομή είναι αρκετά διαφορετική;

​Μιχάλης. Είναι μια τιμητική προσέγγιση καθώς τα Κίτρινα Ποδήλατα χαίρουν άξια μεγάλης εκτίμησης στους οπαδούς του Ελληνικού ροκ. Σε γενικές γραμμές εκτιμούμε καλλιτέχνες που γεφυρώνουν τη rock ενέργεια με τη μελωδία. Κινούμαστε αναμφίβολα σε μια ευρύτερη, σύγχρονη αισθητική παράδοση του ελληνόφωνου rock. Ωστόσο, η δική μας ταυτότητα έχει ισχυρές καταβολές από τη διεθνή metal και AOR σκηνή, ενώ δεν διστάζουμε να πειραματιστούμε με πιο σκοτεινές και ατμοσφαιρικές φόρμες –όπως φάνηκε στο «Στερνό τσιγάρο»– χαράζοντας τη δική μας ξεχωριστή πορεία.

​Σε ένα από τα κομμάτια σας διακρίνεται μια ατμόσφαιρα που θυμίζει τους Paradise Lost της πιο μελωδικής περιόδου τους... Υπάρχει συνειδητή αναφορά σε αυτή την πλευρά της μπάντας ή πρόκειται για μια συγγένεια που προέκυψε χωρίς να την επιδιώξετε;

​Θανάσης : Σίγουρα αγαπάμε τους Paradise Lost και γενικότερα μπάντες που δεν έμειναν στάσιμες αλλά πειραματίστηκαν τολμηρά στον ήχο τους. Η αλλαγή ύφους και η σκοτεινή διάθεση σε εκείνο το σημείο δεν ήταν καθόλου τυχαία· θέλαμε το συγκεκριμένο κομμάτι να αποπνέει αυτή ακριβώς τη σκοτεινιά  και η χημεία μας οδήγησε φυσικά σε αυτό το αποτέλεσμα.

​Πώς αντιμετωπίζετε τη σκοτεινή πλευρά του rock; Σας ενδιαφέρει περισσότερο ως ηχητική αισθητική... ή ως τρόπος να εκφράσετε προσωπικούς προβληματισμούς και συναισθήματα;

​Θανάσης : Η σκοτεινή πλευρά του rock για εμάς είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα προσωπικά βιώματα και τις εσωτερικές αναζητήσεις. Όπως συνέβη με τους στίχους στο «Όλα για όλα» όσο και στο πιο ποιητικό «Στερνό τσιγάρο» (που υπέγραψε ο αρχικός μας ντράμερ, Γιάννης Καστρώνης), η σκοτεινή πλευρά λειτουργεί ως το ιδανικό μέσο για να εκφράσουμε αληθινά συναισθήματα. Η ηχητική αισθητική (οι κιθάρες, οι ατμόσφαιρες, τα ηλεκτρονικά στοιχεία) έρχεται απλώς να ντύσει και να ενισχύσει αυτό το εσωτερικό βάθος.

​Οι κιθάρες μπορούν να δώσουν σε ένα τραγούδι μεταλλική επιθετικότητα, μελωδικό λυρισμό ή ακόμη και μια αίσθηση μεγαλοπρέπειας... Πώς διαμορφώνετε τον κιθαριστικό σας ήχο και πόσο χώρο αφήνετε στα riffs, στα leads και στις αρμονίες;
Ηλίας: Η κιθάρα ακούγεται εκεί που πρέπει, χωρίς να καταλαμβάνει περισσότερο χώρο από όσο χρειάζεται το κομμάτι. Υπάρχουν, βέβαια, στιγμές που επιλέγω να ενισχύσω ακόμη και τα πιο ήσυχα μέρη με swells, ώστε να προσθέσω βάθος και να αναδείξω την ατμοσφαιρικότητά τους.

Τα riffs αποτελούν το επίκεντρο του κιθαριστικού ήχου και γι' αυτό φροντίζω να αποδίδονται με ακρίβεια και δυναμισμό. Όταν, όμως, υπάρχει ο κατάλληλος χώρος, μου αρέσει να προσθέτω μια lead μελωδική γραμμή, δημιουργώντας μια αίσθηση κορύφωσης ή ακόμη και έκρηξης. Καθώς είμαι ο μοναδικός κιθαρίστας της μπάντας, οι κιθαριστικές αρμονίες υποστηρίζονται και συμπληρώνονται από τα πλήκτρα.

Όσον αφορά τα leads, εκεί ανεβαίνουν τόσο η ένταση όσο και η ταχύτητα. Θεωρώ ότι το γρήγορο παίξιμο μπορεί να είναι εξαιρετικά εκφραστικό. Έχει νεύρο, ένταση και δυναμισμό, στοιχεία που με αντιπροσωπεύουν απόλυτα και ως άνθρωπο. Υπάρχει μέσα μου αρκετός θυμός για όσα συμβαίνουν γύρω μας και τα leads είναι ένας τρόπος να διοχετεύσω αυτή την ένταση στη μουσική, να δώσω φωνή σε συναισθήματα που πολλές φορές δεν εκφράζονται εύκολα με λόγια.

Ο Θανάσης και ο Μιχάλης μού έχουν δώσει την ελευθερία να εκφράζομαι με αυτόν τον τρόπο και τους είμαι πραγματικά ευγνώμων γι' αυτό. Αυτή η δημιουργική ελευθερία αποτυπώνεται ιδιαίτερα στις ζωντανές μας εμφανίσεις, όπου θα παρατηρήσετε ότι τα solos συχνά διαφέρουν αρκετά από τις ηχογραφήσεις του στούντιο. Για μένα, άλλωστε, ένα solo δεν είναι κάτι απόλυτα προκαθορισμένο. Είναι μια ζωντανή στιγμή έκφρασης, που επηρεάζεται από την ενέργεια της σκηνής, τη διάθεση της στιγμής και την επικοινωνία με την υπόλοιπη μπάντα.

​Το να τραγουδά κανείς rock στα ελληνικά απαιτεί ιδιαίτερη ισορροπία ανάμεσα στην ερμηνεία, στον ρυθμό των λέξεων και στη μουσική φράση. Πώς δουλεύετε τις φωνητικές γραμμές ώστε ο στίχος να διατηρεί τη φυσικότητά του...;

​Θανάσης: Η δουλειά στις φωνητικές γραμμές βασίζεται στην αλήθεια των στίχων. Για παράδειγμα, η «Μισή ανάσα» γράφτηκε στιχουργικά από τα ιδρυτικά μέλη, τον Θανάση και τον Μιχάλη, με στόχο να δώσουν μια έντονη ροκ εκδοχή σε μια σχέση που βρίσκεται στο μεταίχμιο, όπου ο έρωτας παλεύει κυρίως μέσα μας. Δουλεύουμε τη μελέτη των λέξεων με προσοχή ώστε η ερμηνεία να είναι δυνατή, βιωματική και να διατηρείται η φυσική ροή της ελληνικής γλώσσας χωρίς να χάνεται η ροκ ένταση.

Πώς γεννιέται συνήθως ένα κομμάτι των ΕΝΑΣ + ΕΝΑΣ;... Και σε ποιο στάδιο αποφασίζετε αν ένα τραγούδι θα κινηθεί προς το πιο σκληρό metal στοιχείο ή προς μια πιο μελωδική AOR κατεύθυνση;

Μιχάλης :​Επειδή τα 3 κομμάτια μας ηχογραφήθηκαν την περίοδο που δεν είμασταν μπάντα και είμασταν απλά ένα πρότζεκτ στηρίχτηκαν σε δικές μου αρχικά ιδέες και στη συνέχεια όλη η μπάντα βάζει την πινελιά της στην παραγωγή. Ωστόσο, υπήρξαν περιπτώσεις όπως η «Μισή ανάσα», όπου γεννήθηκε πρώτα η ιδέα του στίχου και του θέματος, γνωρίζοντας από την αρχή ότι θέλουμε να κινηθεί ως sequel στο «Όλα για όλα». Η επιλογή της κατεύθυνσης (metal δυναμική, AOR μελωδία ή πιο ατμοσφαιρικό/dark ηλεκτρονικό στοιχείο, όπως στο «Στερνό τσιγάρο») προκύπτει οργανικά από την μελαγχολία και σκοτεινών στοιχείων του στίχου που προυπήρξε.

​Πόσο καθοριστική θεωρείτε την παραγωγή για την τελική φυσιογνωμία της μουσικής σας;

​Θανάσης: Η παραγωγή είναι ένα σημείο αυστηρά και αδιαπραγμάτευτα καθοριστικό γιατί δίνει μορφή και τον τελικό χαρακτήρα στον ήχο μας. Επιδιώκουμε μια ισορροπία: από τη μία, αναδεικνύουμε τη ζωντανή ενέργεια της μπάντας, και από την άλλη, επενδύουμε σε μια προσεγμένη παραγωγή που φωτίζει τις λεπτομέρειες των ενορχηστρώσεων, των πλήκτρων και των ηλεκτρονικών ήχων, όπως ακριβώς αρμόζει σε κάθε κομμάτι μας μέσα σε μια ισορροπία.

​Ποιες θεματικές σάς απασχολούν περισσότερο στη στιχουργική σας;
Θανάσης: Οι στίχοι μας βασίζονται σε προσωπικά βιώματα και εσωτερικές αναζητήσεις. Στο «Όλα για όλα» και στο πιο ποιητικό «Στερνό τσιγάρο» (σε στίχους του αρχικού μας μέλους, Γιάννη Καστρώνη), αλλά και στη «Μισή ανάσα» (που γράψαμε ο Θανάσης και ο Μιχάλης για μια σχέση στο μεταίχμιο), εστιάζουμε σε ανθρώπινες σχέσεις, συναισθηματικά αδιέξοδα και εσωτερικές πάλες, θέλοντας ο ακροατής να ταυτιστεί άμεσα. 

​Πώς βλέπετε τη θέση του ελληνόφωνου rock στη σημερινή μουσική πραγματικότητα; Υπάρχει χώρος για συγκροτήματα που δεν ακολουθούν αυστηρά;

​Μιχάλης: Πιστεύουμε ότι υπάρχει χώρος για μπάντες που τολμούν να ξεφύγουν από τις καθιερωμένες φόρμες και να συνδυάσουν το ελληνόφωνο rock με επιρροές από το ξένο metal, το AOR, το dark rock και την ηλεκτρονική μουσική.Αυτό ακριβώς προσπαθούμε να κάνουμε κι εμείς. Να φέρουμε στο ελληνόφωνο rock νέα μουσικά patterns, ηχητικές προσεγγίσεις και ενορχηστρωτικές ιδέες από τη διεθνή rock σκηνή, που δεν συμβαδίζουν απαραίτητα με τα παραδοσιακά στεγανά του ελληνικού rock, όπως το έχουμε συνηθίσει όλα αυτά τα χρόνια. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο προτιμούμε πλέον να αυτοπροσδιοριζόμαστε ως ελληνόφωνο και όχι απλώς ελληνικό rock. Η διαφορά για εμάς δεν είναι μόνο λεκτική, αλλά κυρίως μουσική. Η ελληνική γλώσσα αποτελεί το μέσο έκφρασής μας, χωρίς όμως να καθορίζει ή να περιορίζει την αισθητική, τις επιρροές και τον ήχο μας.

Αυτή είναι η κατεύθυνση στην οποία θέλουμε να κινηθούμε και να συνεχίσουμε να πειραματιζόμαστε. Να δημιουργούμε μελωδικό rock που θα παντρεύει κλασικές επιρροές με σύγχρονες ιδέες, διαφορετικές μουσικές δομές και πιο μοντέρνες ενορχηστρώσεις. Δεν μας ενδιαφέρει να αναπαράγουμε απλώς έναν γνώριμο ήχο, αλλά να εξελίσσουμε τη δική μας μουσική ταυτότητα, διατηρώντας παράλληλα τη μελωδία και το συναίσθημα στο επίκεντρο.Άλλωστε, πιστεύουμε ότι υπάρχει μεγάλη δίψα από το κοινό για μια ουσιαστική αναβίωση του ελληνόφωνου rock. Ένας κόσμος που μεγάλωσε με αυτή τη μουσική εξακολουθεί να την αγαπά, αλλά θεωρούμε ότι υπάρχει και μια νέα γενιά που μπορεί να την ανακαλύψει μέσα από έναν πιο σύγχρονο ήχο.Αν καταφέρουμε κι εμείς να βάλουμε ένα μικρό λιθαράκι σε αυτή την αναβίωση, φέρνοντας ταυτόχρονα κάτι καινούργιο στη μουσική που αγαπάμε, θα έχουμε πετύχει έναν από τους σημαντικότερους στόχους μας.

Πώς μεταφέρεται ο πολυσυλλεκτικός ήχος σας στη σκηνή; Στις ζωντανές εμφανίσεις επιδιώκετε να αναπαράγετε πιστά τις ηχογραφήσεις;

​Θανάσης: Καθώς βρισκόμαστε στα ξεκινήματά μας (μετά την πρώτη μας εμφάνιση στο Hobby Festival φέτος με τον Άρη Καλλέργη στα τύμπανα), βασικός μας στόχος στις ζωντανές εμφανίσεις είναι η παρουσίαση τόσο της πρωτότυπης δουλειάς μας όσο και των διασκευών (covers) που παίζουμε με δικές μας δημιουργικές παρεμβάσεις και ιδέες από το ελληνικό και ξένο ρεπερτόριο. Στη σκηνή δίνουμε έμφαση στην ωμή ενέργεια και στη ζωντανή επαφή για να μας γνωρίσει ο κόσμος στην παρούσα φάση. Το μεγάλο μας ραντεβού με το κοινό είναι στο μεγάλο μας live στο Metron Stage στις 23/10 στις 22:00, όπου θα παρουσιάσουμε το υλικό μας με την τωρινή, δυναμική μας σύνθεση (Θανάσης Σπανός: μπάσο/φωνή, Μιχάλης Τάμπου: πλήκτρα/φωνή, Ηλίας Παπαδόπουλος Πουκαμισάς: κιθάρα, Τάνια Βουράκη: τύμπανα/φωνή).

Αν κοιτάξετε μπροστά, προς ποια κατεύθυνση θα θέλατε να εξελιχθεί ο ήχος σας; Τι θα θέλατε να ανακαλύψει το κοινό στους ΕΝΑΣ + ΕΝΑΣ μέσα από την επόμενη δουλειά σας;

​Μιχάλης: Έχουμε ήδη αρκετές ιδέες και σχεδόν έτοιμα κομμάτια, και περιμένουμε κάποια δυνατή κυκλοφορία πριν το τέλος του έτους! Θέλουμε να συνεχίσουμε να εξερευνούμε τόσο τις metal και AOR καταβολές μας όσο και τις πιο ατμοσφαιρικές, dark ηλεκτρονικές πτυχές –όπως κάναμε επιτυχημένα στο «Στερνό τσιγάρο». Μέσα από τα επόμενα τραγούδια μας, θέλουμε το κοινό να ανακαλύψει μια μπάντα με δυνατούς στίχους, βάθος, ειλικρίνεια και αδιάκοπη καλλιτεχνική εξέλιξη.

Συνέντευξη στον Νότη Γκιλλανίδη