Europe: "Come This Madness"

Και ίσως αυτό να είναι το πιο εντυπωσιακό πράγμα στο "Come This Madness": δεν είναι ένας δίσκος που προσπαθεί να μας θυμίσει πόσο σπουδαίοι ήταν κάποτε οι Europe. Είναι ένας δίσκος που προσπαθεί να μας δείξει ποιοι είναι σήμερα.

Εννέα χρόνια μετά το "Walk The Earth", το δωδέκατο studio album της σουηδικής μπάντας βρίσκει τους Joey Tempest, John Norum, John Levén, Mic Michaeli και Ian Haugland σε μια από τις πιο ώριμες, δραματικές και δημιουργικά ενδιαφέρουσες στιγμές της δεύτερης ζωής τους.

Και είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί από την αρχή κάτι: το "Come This Madness" δεν είναι επιστροφή στα ’80s.  Είναι κάτι πολύ πιο δύσκολο.

Είναι οι Europe του 2026 που θυμούνται τους Europe των ’80s χωρίς να προσπαθούν να γίνουν ξανά εκείνοι.

Η παραγωγή του Tom Dalgety, με τον Mike Fraser στη μίξη, είναι τεράστια, καθαρή και κινηματογραφική. Οι κιθάρες έχουν βάρος, τα πλήκτρα του Michaeli δεν λειτουργούν ως διακοσμητικό στοιχείο αλλά ως θεμελιώδες μέρος της αρχιτεκτονικής των τραγουδιών, ενώ τα τύμπανα και το μπάσο δίνουν στον δίσκο μια αίσθηση διαρκούς κίνησης.

Υπάρχει όμως κάτι ακόμη πιο σημαντικό από τον ήχο.

Υπάρχει περιεχόμενο.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη εξέλιξη των Europe.

Ο Joey Tempest δεν γράφει πλέον απλώς στίχους που υπηρετούν ένα riff ή ένα μεγάλο ρεφρέν. Γράφει πάνω στην εποχή του. Την πανδημία, την κοινωνική πόλωση, την πληροφοριακή υπερφόρτωση, την πολιτική σύγχυση, την απώλεια προσανατολισμού, την ανάγκη για ελευθερία, την ανθρώπινη μοναξιά, αλλά και – ευτυχώς – την ελπίδα.

Ο ίδιος έχει περιγράψει αυτή την αλλαγή με χαρακτηριστική αυτογνωσία: στα πρώτα χρόνια, όπως λέει, μπορούσαν να βρουν έναν σπουδαίο τίτλο και να σκεφτούν απλώς «αυτό ακούγεται cool, πάμε να ροκάρουμε». Σήμερα, όμως, υπάρχει η δυνατότητα για στρώσεις και βάθος στους στίχους.

Και αυτή η διαφορά ακούγεται.

Από το πρώτο κιόλας κομμάτι.

One On One

Το One On One ανοίγει τον δίσκο σαν κινηματογραφική εισαγωγή. Η ατμόσφαιρά του σε βάζει αμέσως μέσα στον κόσμο του άλμπουμ: σκοτεινό, δραματικό, μεγάλο.Και μετά έρχεται το riff, με μια μπασογραμμή, κατά πολύ ανώτερη από τις  εργοστασιακές ρυθμίσεις του John Levén, στα  προηγούμενα άλμπουμ…

Ένα από εκείνα τα riffs που δεν χρειάζεται να φωνάξουν για να επιβληθούν. Η κιθάρα του Norum αποκτά χώρο, το solo είναι πραγματικά εξαιρετικό, παρόλο που δεν shredαρει καθόλου και η μπάντα δείχνει από τα πρώτα λεπτά ότι δεν βρίσκεται εδώ για να κάνει επίδειξη νοσταλγίας.

Βρίσκεται εδώ για να χτίσει έναν καινούργιο κόσμο.

Σας 1^ο  single ομολογώ, ότι δεν μου άρεσε, ειδικά σε σύγκριση με τα Last Look At Eden, War of kings και Walk the earth…

Ακούγοντας όμως ολόκληρο το άλμπουμ, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι είναι το πιο κατάλληλο τραγούδι για να σου ανοίξει την πόρτα στους Europe τους 2026…

The Cult Of Ignorance

Αν το "One On One" ανοίγει την πόρτα, το "The Cult Of Ignorance" σε τραβάει μέσα. Groove, πλήκτρα, κιθάρες και ένα ρεφρέν φτιαγμένο για τεράστιους χώρους.

Είναι το arena-rock πρόσωπο των Europe στο δίσκο. Το τραγούδι που μπορείς ήδη να φανταστείς να επιστρέφει από τα ηχεία μιας αρένας, με χιλιάδες φωνές να ακολουθούν το ρεφρέν. Με τα χέρια ψηλά και τα κινητά στην τσέπη. Αν με θεωρείτε υπορβολικό, ψάξτε στο youtube τις καλοκαιρινές εμφανίσεις των Europe στο Wacken και στο Sweden rock.

Αλλά κάτω από αυτό το σχεδόν κλασικό Europe περίβλημα υπάρχει μια πολύ διαφορετική στιχουργική πρόθεση. Η άγνοια δεν παρουσιάζεται ως απλώς προσωπικό ελάττωμα. Γίνεται κοινωνικό φαινόμενο. Και αυτό είναι κάτι που χαρακτηρίζει ολόκληρο το "Come This Madness": οι Europe δεν κουνάνε το δάχτυλο στον ακροατή. Περιγράφουν έναν κόσμο που μοιάζει όλο και πιο δύσκολο να κατανοηθεί.

Come This Madness

Και φτάνουμε στο ομώνυμο. Εδώ, προσωπικά, θεωρώ ότι οι Europe κάνουν κάτι εξαιρετικά δύσκολο: γράφουν ένα τραγούδι που δεν θυμίζει πραγματικά τίποτα άλλο. Ούτε από τους εαυτούς τους, ούτε από τις επιρροές τους…Κι αυτό, για μια μπάντα με περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες ιστορίας, είναι τεράστιο επίτευγμα. Riff. Solo. Ρεφρέν. Ένταση. Ατμόσφαιρα.

Όλα λειτουργούν. Το τραγούδι έχει εκείνη τη δραματική αίσθηση του «κάτι δεν πάει καλά με τον κόσμο», αλλά χωρίς να μετατρέπεται σε διάλεξη. Ο Tempest κοιτάζει γύρω του και καταγράφει το χάος.

Και η μουσική κάνει ακριβώς το ίδιο. Η ένταση ανεβαίνει, υποχωρεί, ξαναχτίζεται. Οι δυναμικές λειτουργούν σχεδόν σαν αφήγηση.

Περίεργη σύνθεση… Χαοτική… Ακόμα και το σόλο του Norum στο τέλος του, ακούγεται σαν μουσική υπόκρουση του τελευταίου σταδίου, πριν του εγκλεισμού σε ίδρυμα. Το "Come This Madness" δεν είναι απλώς ο τίτλος του album. Είναι η ψυχολογική του κατάσταση.

This Time Of Year

Και μετά έρχεται η στιγμή που ο δίσκος βγάζει για λίγο την πανοπλία του.

Το "This Time Of Year" είναι, για μένα, η μπαλάντα της δεκαετίας. Ένα τραγούδι που αν βρισκόταν στο "The Final Countdown" ή στο "Out of this world" θα γινόταν εύκολα επιτυχία. Και αυτό δεν το λέω επειδή είναι μια ακόμη καλή μπαλάντα των Europe. Το λέω επειδή καταφέρνει κάτι πολύ πιο σπάνιο: να ακούγεται ώριμη χωρίς να ακούγεται γερασμένη.

Δεν υπάρχει εδώ η αθωότητα του Carrie. Δεν υπάρχει η νεανική ευαισθησία του Open Your Heart. Υπάρχει η μελαγχολία ανθρώπων που έχουν ζήσει αρκετά ώστε να ξέρουν ότι ο χρόνος δεν επιστρέφει.

Ο Tempest τραγουδά με μια ευαισθησία που κάνει τη φωνή του να λειτουργεί σχεδόν σαν ακόμη ένα όργανο της ενορχήστρωσης. Και η μελωδία είναι τεράστια. Όχι επειδή προσπαθεί να γίνει τεράστια. Επειδή γεννήθηκε τεράστια.

In A Different World

Ένα υπνωτικό riff, μια εξαιρετική φωνητική μελωδία και ένας ακόμη στίχος που κοιτάζει περισσότερο τον κόσμο γύρω του παρά τον κόσμο της rock μυθολογίας. Είναι χαρακτηριστικό του δίσκου ότι ακόμη και όταν οι Europe γράφουν ένα άμεσο rock τραγούδι, υπάρχει από κάτω μια δεύτερη ανάγνωση.  Και αυτή η δεύτερη ανάγνωση είναι που κάνει το "Come This Madness" να ξεχωρίζει. Ένας διαφορετικός κόσμος, αλλά η Ευρώπη (η Ήπειρος όχι το συγκρότημα), παραμένει πεισματικά ίδια. Φίλοι μου όλα αλλάζουν… Οι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν…

Scandinavian Eyes

Εδώ συμβαίνει κάτι μαγικό.

Ναι, υπάρχει μια συγγένεια με τους Deep Purple στο riff, όπως πρώτος απ’ όλους παγκοσμίως παρατήρησε ο φίλος μου ο Δημήτρης. Αλλά μέχρι εκεί. Γιατί το "Scandinavian Eyes" μεταμορφώνεται σε κάτι απολύτως Europe.

Είναι συμφωνικό, δραματικό, σκοτεινό, μεγαλειώδες. Και κυρίως: είναι σαν να βγάζεις από τον πάγο τους Europe των ’80s. Όχι για να τους αναστήσεις. Για να τους θυμίσεις ποιοι ήταν.

Και ύστερα να τους αφήσεις να συνεχίσουν, τη δική τους εντελώς «αντισυμβατική» πορεία… Η φωνή του σπουδαίου Mikael Åkerfeldt προσθέτει μια ακόμη διάσταση στο τραγούδι, ιδιαίτερα στη στιγμή όπου η αθωότητα μοιάζει να χάνεται οριστικά. Ο Tempest έχει μιλήσει και ο ίδιος για αυτή τη σχεδόν πνευματική διάσταση του τραγουδιού.

Το τραγούδι στα solo του Michaeli και του Norum και ύστερα, απογειώνεται… Ο Tempest έχει εξελίξει πάρα πολύ συναισθηματικά τις ερμηνείες του, παρόλο που η φωνή του έχει περιοριστεί λίγο σε έκταση…

Takin' It Back

Αν στο "Scandinavian Eyes" οι Europe κοιτάζουν προς το Purple παρελθόν, εδώ υπάρχει μια σαφής αλληλεπίδραση με τους άλλους αγαπημένους της μπάντας, τους Thin Lizzy.

Αλλά και πάλι, δεν πρόκειται για αντιγραφή. Διότι οι επιρροές στις κιθάρες και στο κουμπλέ, εξαφανίζονται στο ρεφραίν… Εκεί υπάρχει μια 80’s Europe αισθητική… Αυτή που λείπει στους περισσότερους που θέλουν εμμονικά οι Europe να παίζουν όπως στα 80’s Το "Takin' It Back" στιχουργικά για κάτι βαθύτερο: ελευθερία, διαδρομή, επιμονή, την ανάγκη να πάρεις πίσω κάτι που σου ανήκει. Και αυτή είναι μία από τις μεγάλες αρετές του δίσκου.

Οι επιρροές υπάρχουν. Αλλά δεν κυβερνούν τα τραγούδια. Οι Europe τις έχουν πλέον αφομοιώσει.

In The Absence Of Grace

Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο «what if» του άλμπουμ.

Γιατί το "In The Absence Of Grace" έχει την ατμόσφαιρα ενός τραγουδιού που θα μπορούσε να απογειωθεί ακόμη περισσότερο. Αν κορυφωνόταν όπως υπονοεί η σύνθεσή του, θα μπορούσε να σταθεί δίπλα στις καλύτερες δραματικές στιγμές των Radiohead ή των Muse. Και αυτό από μόνο του λέει πολλά.

Γιατί ποιος θα περίμενε, τέσσερις δεκαετίες μετά το "The Final Countdown", να συζητάμε για τους Europe με όρους που παραπέμπουν σε Radiohead και Muse;

Και όμως… Αυτό ακριβώς είναι το ενδιαφέρον στοιχείο της σημερινής μπάντας. Μετά από 45 χρόνια πορείας και 23 χρόνια μετά το reunion, αποκτούν συνεχώς νέους οπαδούς, οι οποίοι μάλιστα δεν ακούνε μελωδικό hard rock, δηλαδή το ιδίωμα που τους χαρακτήρισε…

The Angels Must Have Flown

Το λιγότερο αγαπημένο μου κομμάτι του άλμπουμ. Όχι κακό τραγούδι. Κάθε άλλο. Δεν υπάρχει κακό τραγούδι στο άλμπουμ. Έχει όμορφη μελωδία και λειτουργεί μέσα στη ροή του δίσκου. Απλώς, όταν βρίσκεται ανάμεσα σε τόσες κορυφώσεις, δυσκολεύεται να αφήσει το ίδιο αποτύπωμα.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη «αδυναμία» του "Come This Madness": Το επίπεδο των υπόλοιπων τραγουδιών είναι τόσο υψηλό, ώστε ένα απλώς καλό κομμάτι μοιάζει ξαφνικά ως συμπλήρωμα.

The Devil's Back

Και μετά οι Europe ξαναπατούν το γκάζι. Hard rock έπος.

Αλλά το όπλο του δεν είναι ούτε το riff, ούτε η σολάρα του Norum, ούτε τα δεύτερα φωνητικά του Θεού (με κέρατα) Tobias Forge των Ghost…

Είναι το ρεφρέν!!!

Αυτό το τεράστιο, επιθετικό, μελωδικό Europe ρεφρέν που σου θυμίζει γιατί αυτή η μπάντα μπορεί να γράψει arena rock χωρίς να καταφεύγει σε εύκολες λύσεις. Η συνεισφορά του Norum στο δίσκο. Και ο Νορβηγός, φυσικά, ξέρει ακριβώς πότε πρέπει να μιλήσει.

Nothing Can Follow This

Και ίσως τελικά να μην μπορούσε. Εντελώς υποκειμενικά, μαζί με το "This time of year", τα αγαπημένα μου τραγούδια του άλμπουμ…

Το τελευταίο κομμάτι έχει όλα τα δραματικά στοιχεία που υπάρχουν στο DNA των Europe.

Την αίσθηση της μεγάλης μελωδίας. Τη μελαγχολία. Το μεγαλείο.

Την κιθάρα.

Τα πλήκτρα.

Την κινηματογραφική ατμόσφαιρα.

Αλλά κυρίως έχει ελπίδα.

Και αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Γιατί το Come This Madness θα μπορούσε πολύ εύκολα να γίνει ένας κυνικός δίσκος. Δεν γίνεται όμως...

Ο Tempest κοιτάζει έναν κόσμο γεμάτο σύγχυση, αλλά αρνείται να εγκαταλείψει την ιδέα ότι υπάρχει ακόμη κάτι καλό μέσα του. Ο ίδιος έχει περιγράψει αυτές τις μικρές «νησίδες ελπίδας» ως συνειδητό στοιχείο του album. Και κάπως έτσι το άλμπουμ κλείνει όχι με θρίαμβο, αλλά με ανθρώπινη αισιοδοξία. Διότι οι ώριμοι Europe του σήμερα είναι εντελώς ανεπιτήδευτοι, δωρικοί και φιλοσοφημένοι…

Οι Europe του 2026

Το μεγαλύτερο επίτευγμα του "Come This Madness" είναι ότι δεν χρειάζεται να κρυφτεί πίσω από το "The Final Countdown".

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο κομπλιμέντο που μπορεί να γίνει σε μια μπάντα που έχει κουβαλήσει για τέσσερις δεκαετίες ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια στην ιστορία του rock. Το οποίο μπορεί να τους έκανε παγκόσμιους αστέρες, αλλά τους στοίχειωσε…

Οι Europe δεν προσπαθούν να ξαναγράψουν το "The Final Countdown".

Δεν προσπαθούν να ξαναγράψουν το "Carrie".

Δεν προσπαθούν να ξαναγράψουν το "Rock The Night".

Και, ευτυχώς, δεν προσπαθούν να αποδείξουν ότι είναι ακόμη νέοι.

Είναι κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον: μια ώριμη μπάντα που εξακολουθεί να έχει περιέργεια.

Ο Joey Tempest τραγουδά για έναν κόσμο που άλλαξε. Ο John Norum εξακολουθεί να γράφει riffs και solos που έχουν προσωπικότητα. Ο Mic Michaeli δημιουργεί ένα τεράστιο ηχητικό τοπίο. Ο Levén και ο Haugland κρατούν τη μηχανή σε κίνηση, με τον Levén, όπως λέει ο φίλος μου ο Τάκης, να πληρώνει την «λούφα» των 8 προηγούμενων άλμπουμ… Από το "Wings of tomorrow" έχουμε ν’ ακούσουμε τόσο μπάσο σε δίσκο των Europe. Και αυτό οφείλεται πρωτίστως στο γεγονός ότι εδώ και 3 άλμπουμ έχει αναλάβει πρωταγωνιστικό συνθετικό ρόλο, αλλά και στον φοβερό παραγωγό Tom Dalgety.  Μια ακρόαση του ντεμπούτου των Royal Blood θα σας λύσει όλες τις απορίες

Και όλοι μαζί αποδεικνύουν κάτι που είναι εξαιρετικά δύσκολο για οποιονδήποτε καλλιτέχνη: ότι η ηλικία μπορεί να προσθέσει βάθος χωρίς να αφαιρέσει ενέργεια…

Το "Come This Madness" είναι δραματικό. Είναι συναισθηματικό. Είναι βαρύ όταν πρέπει, μελωδικό όταν χρειάζεται και εντυπωσιακά καλοπαραγμένο.

Αλλά πάνω απ' όλα είναι ώριμο. Και αυτή η ωριμότητα δεν βρίσκεται μόνο στις συνθέσεις. Βρίσκεται στους στίχους.

Στην ανάγκη να μιλήσουν για την εποχή τους χωρίς να μετατραπούν σε πολιτικό μανιφέστο. Στην ικανότητα να μιλήσουν για την ελευθερία χωρίς κοινοτοπίες. Στη μελαγχολία χωρίς αυτολύπηση. Στην ελπίδα χωρίς να γίνουν γλυκανάλατοι.

Ίσως λοιπόν το μεγαλύτερο παράδοξο του "Come This Madness" να είναι αυτό: οι Europe, μια μπάντα που έγινε παγκόσμιο φαινόμενο όταν ήταν πολύ νέοι, ακούγονται σήμερα πιο ώριμοι από ποτέ — αλλά ταυτόχρονα πιο ζωντανοί από ποτέ.

Και αν το "The Final Countdown" ήταν κάποτε η μουσική ενός μέλλοντος που ερχόταν, το "Come This Madness" είναι η μουσική ενός παρόντος που πρέπει να αντιμετωπίσουμε.

Και οι Europe το αντιμετωπίζουν με κιθάρες, πλήκτρα, μελωδίες, δράμα και – κυρίως –ακόμη κάτι που δεν αγοράζεται, δεν κατασκευάζεται και δεν αντιγράφεται:

ΠΙΣΤΗ!!! Το δήλωσαν όταν επανήλθαν το 2003… Got to have faith!!! Και το τήρησαν στο έπακρο διάγοντας παραδειγματικά μια δεύτερη νεότητα.

Αριστοτέλης Βασιλάκης