Η στιγμή που το Ρόδον και το Ιβανώφειο μετατράπηκαν σε ναούς του hard rock από τον Ian Gillan"

Το 1990 κυκλοφόρησε το εξαιρετικό και προσωπικά αγαπημένο "Naked Thunder" και το 1991 το εκπληκτικό "Toolbox", δίσκος που πολλοί οπαδοί θεωρούν ισάξιο των κορυφαίων προσωπικών του δημιουργιών.

Οι συναυλίες τον Φεβρουάριο του 1992, σε Ρόδον και Ιβανώφειο βασίζονταν κυρίως σε αυτό το νέο υλικό, χωρίς όμως να αγνοούν ούτε τους Deep Purple ούτε το ιστορικό συγκρότημα Gillan.

Το Ρόδον δεν ήταν απλώς ένας συναυλιακός χώρος. Ήταν το σημαντικότερο rock club της Αθήνας και ένας από τους πλέον ιστορικούς χώρους ζωντανής μουσικής στην Ελλάδα. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 μέχρι και τις αρχές του 2000 φιλοξένησε μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της διεθνούς rock σκηνής.Η χωρητικότητα του χώρου επέτρεπε μια σχεδόν προσωπική επαφή ανάμεσα στους μουσικούς και το κοινό.

Αυτό ακριβώς έκανε τις δύο εμφανίσεις του Gillan τόσο ξεχωριστές. Δεν υπήρχαν στάδια, αποστάσεις ή τεράστιες εξέδρες. Υπήρχε ένας θρύλος της rock μουσικής σε απόσταση λίγων μέτρων από το κοινό.

Η σύνθεση που συνόδευε τον Gillan εκείνη την περίοδο θεωρείται μία από τις πιο υποτιμημένες της καριέρας του. Κεντρικό ρόλο είχε ο κιθαρίστας: Steve Morris ο οποίος είχε ήδη συμβάλει ουσιαστικά στους δίσκους "Naked Thunder" και "Toolbox". Ο Morris δεν επιχειρούσε να αντιγράψει ούτε τον Ritchie Blackmore ούτε τον Bernie Tormé. Αντίθετα, διέθετε προσωπικό ύφος: blues αίσθηση, μοντέρνο hard rock παίξιμο, εξαιρετική τεχνική και μελωδικότητα.

Πολλοί από όσους παρακολούθησαν τις συναυλίες θυμούνται ακόμη σήμερα ότι αποτέλεσε μία από τις μεγάλες αποκαλύψεις των τριών συναυλιώνΈχοντας παραβρεθεί και στις τρεις συναυλίες θα επιχειρήσω να ανασύρω τις θύμησες μου από εκείνην την νύχτα:

Η πρώτη βραδιά, 7 Φεβρουαρίου 1992

Από νωρίς το βράδυ το Ρόδον είχε γεμίσει ασφυκτικά. Έχοντας μεγάλη αδημονία για το ίνδαλμα μου, τραγουδιστικά μιλώντας, είχα ανέβει στην οδό Μάρνης από πολύ νωρίς και παρατηρούσα την προσέλευση…

Το κοινό αποτελούνταν από διαφορετικές γενιές: παλιούς οπαδούς των Deep Purple, φίλους των Rainbow, οπαδούς της μπάντας Gillan και νεότερους  ακροατές που είχαν γνωρίσει τον τραγουδιστή μέσα από την αναβίωση των Deep Purple της δεκαετίας του '80.

Με την εμφάνιση του Gillan η ατμόσφαιρα έγινε εκρηκτική.

Αυτό που εντυπωσίασε αμέσως ήταν η φωνητική του κατάσταση. Σε ηλικία σχεδόν 47 ετών τραγουδούσε με ενέργεια που θύμιζε πολύ νεότερο καλλιτέχνη. Οι υψηλές νότες μπορεί να μην είχαν την ακραία οξύτητα του 1970, αλλά η δύναμη, η έκφραση και το χαρακτηριστικό του ηχόχρωμα παρέμεναν αναλλοίωτα.

Η δεύτερη βραδιά 8 Φεβρουαρίου 1992

Πολλοί από όσους παρευρέθηκαν και στις δύο βραδιές υποστηρίζουν ότι η δεύτερη συναυλία ήταν ακόμη καλύτερη. Ο Gillan εμφανίστηκε πιο χαλαρός. Η μπάντα έδειχνε περισσότερο δεμένη. Οι αυτοσχεδιασμοί ήταν μεγαλύτεροι. Υπήρχε η αίσθηση ότι οι μουσικοί διασκέδαζαν πραγματικά πάνω στη σκηνή. Ακόμη  θυμόμαστε  ιδιαίτερα το χιούμορ του Gillan ανάμεσα στα τραγούδια(όπως έκανε και κάνει ακόμη…)  και την άμεση επικοινωνία του με το κοινό.

Τα τραγούδια από την δισκάρα "Toolbox" κυριάρχησαν στο πρόγραμμα.

Κομμάτια όπως: "Toolbox", "Candy Horizon", "Don’t Hold Me Back", "Hang Me Out to Dry", "Dancing Nylon Shirt" απέκτησαν στη σκηνή πολύ πιο σκληρό και δυναμικό χαρακτήρα από τις στούντιο εκδοχές τους.Ο Gillan έδειχνε να πιστεύει πραγματικά στο νέο του υλικό και αυτό ήταν εμφανές σε κάθε τραγούδι. Δεν αντιμετώπιζε τα νέα κομμάτια ως αναγκαίο κακό πριν από τις επιτυχίες των Deep Purple. Τα παρουσίαζε και τα ερμήνευε ως ισότιμο μέρος της καλλιτεχνικής του ταυτότητας.

Φυσικά όλοι  περιμέναμε και τις μεγάλες επιτυχίες των Deep Purple. Όταν ακούγονταν οι πρώτες νότες τραγουδιών από το παρελθόν, το Ρόδον μετατρεπόταν σε καζάνι. Ιδιαίτερη απήχηση είχαν τραγούδια από: την περίοδο των Gillan (1978-1982), την πρώτη εποχή των Deep Purple, την αναβίωση των Purple τη δεκαετία του 1980.

Τα τραγούδια αυτά λειτουργούσαν ως γέφυρα ανάμεσα στις γενιές των ακροατών. Όσοι δεν είχαν δει ποτέ ζωντανά τον Gillan έμειναν, φυσικά,  έκπληκτοι.

Δεν βασιζόταν σε σκηνικά, σε εφέ, σε θεαματισμούς.

Ολόκληρη η παράσταση στηριζόταν στη φωνή, στη σκηνική παρουσία, στην προσωπικότητα.

Ο δε Gillan κινούταν ασταμάτητα, χρησιμοποιούσε το χιούμορ του, επικοινωνούσε συνεχώς με το κοινό αλλά κυρίως όμως τραγουδούσε με πάθος. Οι συναυλίες αυτές δημιούργησαν σχεδόν αμέσως μυθικό χαρακτήρα. Για πολλά χρόνια κυκλοφορούσαν μεταξύ συλλεκτών ηχογραφήσεις κοινού και αναμνήσεις από τις δύο βραδιές. Πολλοί φίλοι των Deep Purple, μεταξύ αυτών και εγώ,  θεωρούν ακόμη ότι οι εμφανίσεις του Ρόδον συγκαταλέγονται στις καλύτερες προσωπικές εμφανίσεις που έδωσε ποτέ ο Gillan στην Ελλάδα.

Οι δύο βραδιές του Φεβρουαρίου 1992 έχουν ιδιαίτερη σημασία για έναν ακόμη λόγο.

Πραγματοποιήθηκαν λίγους μόλις μήνες πριν από τη συνεργασία του με τον Μιχάλη Ρακιντζή, τις συναυλίες της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας, την επιστροφή του στο προσκήνιο της ελληνικής μουσικής επικαιρότητας. Κατά μία έννοια, το Ρόδον αποτέλεσε την πρώτη ουσιαστική επανασύνδεση του Gillan με το ελληνικό κοινό της δεκαετίας του 1990. Αν και πάντοτε, προσωπικά, θεωρώ την εμφάνιση του στο φεστιβάλ της νεολαίας της ΚΝΕ στο Ζάππειο ακόμη καλύτερη!!

Οι εμφανίσεις της 7ης και 8ης Φεβρουαρίου 1992 στο Ρόδον δεν είχαν τον όγκο και τη δημοσιότητα των συναυλιών που ακολούθησαν με τον Ρακιντζή. Ωστόσο, από καθαρά μουσική άποψη, πολλοί παλιοί φίλοι του Gillan τις θεωρούν ανώτερες.

Εκεί ο Ian Gillan παρουσιάστηκε χωρίς συμβιβασμούς ως σπουδαίος τραγουδιστής, ως θρύλος των Deep Purple, αλλά και ως ένας καλλιτέχνης που, στις αρχές της δεκαετίας του '90, βίωνε μία από τις πιο δημιουργικές περιόδους της μακράς καριέρας του.

Για όσους βρέθηκαν στο Ρόδον εκείνα τα δύο βράδια, οι συναυλίες παραμένουν μέχρι σήμερα ένα από τα πιο αυθεντικά και συναρπαστικά κεφάλαια της ελληνικής ιστορίας του hard rock.

Ως φοιτητής βέβαια εννοείται πως ταξίδεψα με τραίνο το πρωί της 10 Φλεβάρη, μια μουντή και κρύα ημέρα στην Θεσσαλονίκη για να ακούσω και εκεί τον μοναδικό Ian…

Ian Gillan Live στο Ιβανώφειο Θεσσαλονίκης – 10 Φεβρουαρίου 1992

Μετά τις δύο θριαμβευτικές εμφανίσεις στο ιστορικό Rodon της Αθήνας στις 7 και 8 Φεβρουαρίου, λοιπόν,  ο Gillan ανηφόρισε προς τη Θεσσαλονίκη για μία ακόμη εμφάνιση που έμελλε να μείνει χαραγμένη στη μνήμη των Βορειοελλαδιτών φίλων (και όχι μόνον…) του hard rock. Η συναυλία πραγματοποιήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1992 στο Ιβανώφειο, έναν χώρο που εκείνη την εποχή φιλοξενούσε αρκετές σημαντικές ροκ εκδηλώσεις.

Οι Deep Purple βρίσκονταν κοντά στην επανένωσή τους με τον Gillan, η οποία θα ολοκληρωνόταν αργότερα μέσα στη χρονιά για το άλμπουμ The Battle Rages On. Έτσι, οι ελληνικές συναυλίες του Φεβρουαρίου αποκτούν σήμερα ακόμη μεγαλύτερη ιστορική αξία, καθώς αποτελούν από τις τελευταίες μεγάλες προσωπικές εμφανίσεις του πριν την επιστροφή του στο θρυλικό συγκρότημα.

Το βράδυ της 10ης Φεβρουαρίου λοιπόν, το Ιβανώφειο γέμισε από φίλους του hard rock και του heavy metal που περίμεναν να δουν από κοντά έναν καλλιτέχνη του οποίου η φωνή είχε σημαδέψει με κλασικά έργα όπως τα "In Rock", "Fireball", "Machine Head" και "Made In Japan".

Η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη. Το κοινό της Θεσσαλονίκης, γνωστό για τον ενθουσιασμό του και την αφοσίωσή του στη σκληρή μουσική, υποδέχθηκε τον Gillan σαν ήρωα. Από τα πρώτα κιόλας λεπτά έγινε φανερό ότι η συναυλία θα εξελισσόταν σε μια γιορτή του κλασικού βρετανικού hard rock. Η μπάντα που συνόδευε τον Gillan εκείνη την περίοδο θεωρείται από τις πιο δυνατές προσωπικές του συνθέσεις. Πυρήνας της ήταν ο κιθαρίστας Dean Howard (T’ Pau), ο μπασίστας Brett Bloomfield και ο ντράμερ Leonard Haze, γνωστός από τη συμμετοχή του στους Y&T. Η χημεία τους είχε ήδη δοκιμαστεί στις ηχογραφήσεις και στις συναυλίες της περιόδου "Toolbox".

Ο ήχος τους ήταν ωμός, δυναμικός και άμεσος, χωρίς περιττές τεχνικές επιδείξεις. Ήταν ακριβώς το είδος του σχήματος που χρειαζόταν ο Gillan για να αναδείξει την εκρηκτική σκηνική του παρουσία.

Το πρόγραμμα της συναυλίας, όπως το ανέσυρα από το αρχείο του fanzine DPAS στην Ελλάδα που εξέδιδε πάλαι ποτέ ο Στάθης Παναγιωτόπουλος….

Dancing Nylon Shirt (Part 1), Candy Horizon, Dirty Dog

Black Night(Deep Purple song), Toolbox, Don't Hold Me Back, Everything I Need, Ain't No More Cane on the Brazos ([traditional] cover), Bed of Nails, Maybe I'm a Leo

(Deep Purple song), Hang Me Out to Dry, When a Blind Man Cries (Deep Purple song), Dancing Nylon Shirt (Part 2), Drum Solo, New Orleans (Gary “U.S.” Bonds cover),

Deep Blue Sea, Smoke on the Water

Όπως βλέπετε, δεν έλειπαν οι αναφορές στους Deep Purple, τις οποίες το κοινό περίμενε με ανυπομονησία. Οι στιγμές όπου ακούγονταν οι πρώτες νότες τραγουδιών που είχαν συνδεθεί με το όνομά του προκαλούσαν εκρήξεις ενθουσιασμού.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή υπήρξε η απόδοση των πιο σκληρών κομματιών του "Toolbox", που εκείνη την εποχή θεωρούνταν από τους οπαδούς μία πραγματική επιστροφή στις ρίζες του.

Και επειδή ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα πριν από κάθε συναυλία του Ian Gillan ήταν κατά πόσο μπορούσε ακόμη να αποδώσει τις απαιτητικές φωνητικές γραμμές που τον είχαν κάνει διάσημο.

Στο Ιβανώφειο, λοιπόν,  έδωσε μια πειστική απάντηση. Αν και η φωνή του είχε αποκτήσει μεγαλύτερο βάθος και ωριμότητα σε σχέση με τη δεκαετία του '70, διατηρούσε ακόμη την ένταση, τη θεατρικότητα και το χαρακτηριστικό πάθος που τον ξεχώριζε από όλους σχεδόν τους σύγχρονούς του τραγουδιστές.

Οι υψηλές νότες, τα παρατεταμένα ουρλιαχτά και οι αυτοσχεδιασμοί του απέδειξαν γιατί εξακολουθούσε να θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους frontmen του πλανήτη.

Το κοινό συμμετείχε ενεργά σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος, τραγουδώντας, χειροκροτώντας και δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που θύμιζε περισσότερο βρετανική ροκ αρένα παρά κλειστό γήπεδο της Θεσσαλονίκης.

Τριάντα και πλέον χρόνια αργότερα, η εμφάνιση του Ian Gillan στο Ιβανώφειο θεωρείται μία από τις σημαντικότερες solo συναυλίες ξένου καλλιτέχνη που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του '90. Ήταν μια περίοδος κατά την οποία η χώρα άρχιζε να φιλοξενεί ολοένα και περισσότερα μεγάλα ονόματα του διεθνούς ροκ, ενώ οι Έλληνες οπαδοί είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν από κοντά καλλιτέχνες που μέχρι τότε γνώριζαν μόνο από δίσκους και περιοδικά.

Η βραδιά της 10ης Φεβρουαρίου 1992 στο Ιβανώφειο παραμένει ένα πολύτιμο κεφάλαιο στην ιστορία των ελληνικών συναυλιών και μία από τις πιο αγαπημένες αναμνήσεις των φίλων του Ian Gillan στη Βόρεια Ελλάδα και όχι μόνον. Για όσους βρεθήκαμε εκεί, δεν ήταν απλώς μια συναυλία· ήταν η συνάντηση με μια ζωντανή θρυλική μορφή του παγκόσμιου ροκ.

Μία μικρή αναδρομή στα τραγούδια που ακούστηκαν στις 3 συναυλίες:

Εισαγωγή: "Dancing Nylon Shirt (Part 1)"

Η συναυλία ξεκινούσε με το ορχηστρικό θέμα "Dancing Nylon Shirt", το οποίο λειτουργούσε ως εισαγωγή και προετοίμαζε το κοινό για την είσοδο της μπάντας. Το κομμάτι ανέδειξε από την πρώτη στιγμή τον πιο σύγχρονο και βαρύ ήχο που επιδίωκε ο Gillan στην περίοδο του Toolbox.

"Candy Horizon"

Ένα από τα πιο δυναμικά τραγούδια του νέου δίσκου, με χαρακτηριστικό groove και έντονη μελωδική ανάπτυξη. Στις ζωντανές εμφανίσεις λειτουργούσε ιδανικά ως εναρκτήριο ξέσπασμα.

"Dirty Dog"

Σκληρό, βρόμικο hard rock με έντονο blues υπόβαθρο. Ο Gillan έδειχνε εδώ την πιο τραχιά και θεατρική πλευρά του. Η πρώτη έκρηξη νοσταλγίας ακούγονταν με το Black Night!! Η πρώτη μεγάλη στιγμή της βραδιάς. Από τις πρώτες νότες το κοινό μετατρεπόταν σε χορωδία. Το τραγούδι παρέμενε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους ύμνους των Deep Purple και αποτελούσε εγγυημένο σημείο απογείωσης της συναυλίας.

Επιστροφή στο Toolbox με το ομώνυμο "Toolbox"…

Το ομώνυμο τραγούδι του δίσκου εξέφραζε απόλυτα τη φιλοσοφία του Gillan εκείνης της περιόδου: λιγότερη νοσταλγία, περισσότερο σύγχρονο hard rock.

"Don't Hold Me Back"

Από τις πιο επιθετικές συνθέσεις του άλμπουμ, με τον Dean Howard να ξεδιπλώνει εντυπωσιακά κιθαριστικά περάσματα.

"Everything I Need"

Μία πιο μελωδική στιγμή του προγράμματος, η οποία έδινε στον Gillan την ευκαιρία να αναδείξει την ωριμότητα της φωνής του.

Η έκπληξη της βραδιάς ακουγόταν με το εκπληκτικά διασκευασμένο "Ain't No More Cane on the Brazos"!!

Η παραδοσιακή αμερικανική folk σύνθεση αποτέλεσε μια ευχάριστη έκπληξη. Ο Gillan πάντοτε αγαπούσε τις blues και folk ρίζες του rock και το συγκεκριμένο κομμάτι έδινε μια διαφορετική χροιά στο πρόγραμμα.

"Bed of Nails"

Ένα ακόμη δείγμα της δημιουργικής περιόδου του "Toolbox", με έντονο ρυθμό και ιδιαίτερα δυνατό ρεφρέν.

Οι Deep Purple κυριαρχούν...

"Maybe I'm a Leo"

Από τα πιο αγαπημένα τραγούδια του ιστορικού άλμπουμ "Machine Head". Το βαρύ riff και η χαρακτηριστική ερμηνεία του Gillan αποτελούσαν κορυφαία στιγμή κάθε εμφάνισης.

"Hang Me Out to Dry"

Ένα από τα πλέον δυνατά τραγούδια του προσωπικού του ρεπερτορίου, που ταίριαζε ιδανικά με τη σκηνική του παρουσία.

"When a Blind Man Cries"

Η πιο συγκινητική στιγμή της βραδιάς. Ολόκληρη η αίθουσα βυθιζόταν σε σιωπή καθώς ο Gillan ερμήνευε μία από τις πιο συναισθηματικές συνθέσεις που συνδέθηκαν ποτέ με το όνομά του.

Το μεγάλο φινάλε έρχονταν με το "Dancing Nylon Shirt (Part 2)"!!

Το οργανικό θέμα επέστρεφε ως γέφυρα προς την τελική κορύφωση της συναυλίας.

Ακολουθούσε ένα παραδοσιακό Drum Solo με τον Leonard Haze αναλάμβανε τα ηνία παρουσιάζοντας ένα εντυπωσιακό σόλο που ανέβαζε ακόμη περισσότερο την ένταση.

"Deep Blue Sea"

Ένα ακόμη δυναμικό hard rock ξέσπασμα που προετοίμαζε το κοινό για το αναπόφευκτο φινάλε. Και φυσικά το "Smoke on the Water" ήταν το απόλυτο κλείσιμο.

Το θρυλικό riff αρκούσε για να προκαλέσει πανδαιμόνιο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ο Gillan γνώριζε πολύ καλά ότι το ελληνικό κοινό περίμενε αυτή τη στιγμή και φρόντιζε να την παραδίδει με τον μέγιστο δυνατό ενθουσιασμό.

Η συνολική εικόνα των ελληνικών συναυλιών του 1992

Το πρόγραμμα των τριών εμφανίσεων αποδεικνύει ότι ο Ian Gillan δεν επιθυμούσε να λειτουργήσει ως "μουσειακή" εκδοχή του εαυτού του. Παρουσίασε οκτώ τραγούδια από το τότε νέο "Toolbox" και μόλις τέσσερις συνθέσεις των Deep Purple. Ωστόσο, επέλεξε ακριβώς εκείνα τα κλασικά τραγούδια που είχαν τη μεγαλύτερη απήχηση στο κοινό: "Black Night", "Maybe I'm a Leo", "When a Blind Man Cries" και "Smoke on the Water".

Αυτή η ισορροπία μεταξύ παρόντος και παρελθόντος ήταν που έκανε τις συναυλίες του Φεβρουαρίου του 1992 τόσο ξεχωριστές. Οι Έλληνες φίλοι του rock δεν παρακολούθησαν απλώς έναν πρώην τραγουδιστή των Deep Purple να αναβιώνει τις επιτυχίες του· είδαν έναν ενεργό και δημιουργικό καλλιτέχνη, λίγους μόλις μήνες πριν επιστρέψει στους Deep Purple για να ανοίξει ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο της σπουδαίας καριέρας του.

Nότης Γκιλλανίδης