«Αν φύγω αύριο, θα με θυμάσαι;» (If I leave here tomorrow, will you still remember me?)
Με αυτή την απλή ερώτηση και αυτόν τον απλό στίχο ξεκινά ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και επιδραστικά κομμάτια στην ιστορία της παγκόσμιας μουσικής σκηνής. Το "Free Bird" των Lynyrd Skynyrd!
Η σύνθεση που ξεκίνησε ως μια απλή, μελαγχολική μπαλάντα για έναν αποχαιρετισμό, εξελίχθηκε στον απόλυτο southern rock ύμνο της ελευθερίας και παρά τις αρχικές αντιρρήσεις της δισκογραφικής εταιρείας για τη μεγάλη του διάρκεια, η «επίθεση των τριών κιθάρων» της θρυλικής μπάντας δημιούργησε ένα αριστούργημα. Ο αρχικός επνευστής το κομματιού ήταν ο κιθαρίσταςAllen Collins που έγραψε τις συγχορδίες του τραγουδιού το 1970 και όταν τις έπαιξε για πρώτη φορά στον τραγουδιστή Ronnie Van Zant, αρνήθηκε πεισματικά να ασχοληθεί με τη μελωδία που είχε γράψει ο Allen Collins με την δικαιολογία ότι είχε πολλές συγχορδίες και δεν τον βοηθούσε να γράψει στίχους.
Αρχικά, το τραγούδι ήταν μια μπαλάντα που τελείωνε ήρεμα όμως στις ζωντανές εμφανίσεις τους, σε κλαμπ, η μπάντα χρειαζόταν χρόνο για να ξεκουράσει τη φωνή του ο Van Zant οπότε πρόσθεσαν το γρήγορο, διπλό κιθαριστικό σόλο στο τέλος για να κερδίσουν χρόνο. Καθώς το σόλο άρχισε να μεγαλώνει στις ζωντανές εμφανίσεις, εκείνος έβρισκε την ευκαιρία να κάνει ένα διάλειμμα. Όπως θυμάται ο Gary Rossington, ο Ronnie τους έλεγε πριν ανέβουν στη σκηνή: «Γιατί δεν παίζετε κάτι παραπάνω στο τέλος αυτού του κομματιού, ώστε να μπορέσω να κατέβω και να ξεκουράσω τη φωνή μου για λίγα λεπτά;»
Έτσι, έδωσε το "πράσινο φως" στους κιθαρίστες του να αυτοσχεδιάσουν, δημιουργώντας άθελά του το πιο διάσημο μεγάλο jam της ροκ ιστορίας.
Όταν μπήκαν στο στούντιο για να ηχογραφήσουν το πρώτο τους άλμπουμ (Pronounced 'Lĕh-'nérd 'Skin-'nérd) το 1973, το σόλο είχε μεγαλώσει τόσο πολύ που το τραγούδι έφτασε σε διάρκεια τα 9 λεπτά και 8 δευτερόλεπτα. Ο κιθαρίστας Gary Rossington, σε συνεντεύξεις του στο Guitar World και το Classic Rock, είχε μοιραστεί τις ανησυχίες της δισκογραφικής εταιρείας, αλλά και τη δική τους έκπληξη: "Η εταιρεία μας (MCA) δεν ήθελε αρχικά να το κυκλοφορήσει σε single. Πίστευαν ότι ήταν υπερβολικά μεγάλο σε διάρκεια για να γίνει επιτυχία. Για να είμαι ειλικρινής, το ίδιο πιστεύαμε κι εμείς... Δεν φανταζόμασταν ποτέ ότι θα έφτανε τόσο ψηλά. Αλλά μόλις αρχίσαμε να το παίζουμε ζωντανά, το τραγούδι απέκτησε τη δική του ζωή".
Αν και το τραγούδι είχε γραφτεί πριν από τον θάνατο του Duane Allman σπουδαίου κιθαρίστα των The Allman Brothers Band (σκοτώθηκε σε δυστύχημα το 1971), το συγκρότημα άρχισε να του το αφιερώνει στις ζωντανές του εμφανίσεις. Άλλωστε χρήση της slide κιθάρας από τον Gary Rossington στο πρώτο μισό του τραγουδιού αποτελεί άμεσο φόρο τιμής στο στυλ παιξίματος του D.Allman ενώ το τραγούδι απέκτησε μια ακόμα πιο βαθιά, σχεδόν προφητική σημασία μετά το αεροπορικό δυστύχημα του 1977, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους ο Ronnie Van Zant, ο κιθαρίστας Steve Gaines και άλλα μέλη του συγκροτήματος.
Η έμπνευση για τους στίχους και τα περίφημα κιθαριστικά σόλο
Η ιστορία λέει ότι η τότε κοπέλα (και μετέπειτα σύζυγος) του Allen Collins, η Kathy, του έκανε την ερώτηση: «Αν φύγω αύριο, θα με θυμάσαι ακόμα;» (If I leave here tomorrow, would you still remember me?). Ο Van Zant άκουσε τη φράση, εμπνεύστηκε και έγραψε τους στίχους και τη μελωδία μέσα σε μόλις 3 - 4 λεπτά. Ο frontman και στιχουργός του συγκροτήματος Ronnie Van Zant είχε δηλώσει σε τηλεοπτική του συνέντευξη: «Στην πραγματικότητα, το τραγούδι μιλάει για την απόλυτη ελευθερία. Αυτή που συμβολίζεται από ένα πουλί, το οποίο μπορεί να πετάξει όπου θέλει. Αυτό θέλει κάθε άνθρωπος, να είναι ελεύθερος. Εξάλλου, αυτό είναι και το νόημα αυτής της χώρας".
Παράλληλα για την έμπνευση και δημιουργία των περίφημων κιθαριστικών σόλων, ο Rossington αποθέωνε πάντα τον συνάδελφό του στην κιθάρα, Allen Collins, ο οποίος ήταν ο βασικός εμπνευστής του διάσημου φινάλε λέγοντας: "Όλο αυτό το ατελείωτο τζαμάρισμα στο τέλος ήταν ο ίδιος ο Allen Collins. Ήταν απίστευτος, γεννημένος ροκάς! Όταν στήναμε το σόλο, μας άρεσε ο ήχος των δύο κιθάρων μαζί και θα μπορούσα να είχα βγει μπροστά να παίξω κι εγώ μαζί του. Αλλά ο τρόπος που το έκανε εκείνη τη στιγμή ήταν τόσο "καυτός"! Το έπαιξε μια-δυο φορές στο στούντιο και τελείωσε".Το κιθαριστικό σόλο του "Free Bird" κατέχει δικαιωματικά μια θέση ανάμεσα στα κορυφαία και πιο αναγνωρίσιμα σόλο στην ιστορία της παγκόσμιας ροκ μουσικής και πρόκειται για ένα τετραπλό "κρεσέντο" που διαρκεί πάνω από 4 λεπτά στην επίσημη στούντιο ηχογράφηση. Ο Collins ως κύριος δημιουργός της σύνθεσης ήταν ο απόλυτος αρχιτέκτονας του σόλο, ο οποίος το έγραψε μονομιάςενώ ο Gary Rossington κρατούσε τον ρυθμό πίσω από τον Collins, παίζοντας ταυτόχρονα τις δικά του θέματα και μαζί με τον Ed King δημιούργησαν ένα τριπλό κιθαριστικό κομψοτέχνημα που ακούγεται σαν μία southern rock ορχήστρα.
Play Free Bird!
Πρόκειται για το πιο δημοφιλες αστείο στην ιστορία της ζωντανής μουσική που ξεκίνησε τη δεκαετία του '70 στις ΗΠΑ και πλέον συμβαίνει παγκοσμίως με τους οπαδούς να φωνάζουν "Play Free Bird!" σε συναυλίες οποιουδήποτε καλλιτέχνη (από τζαζ μπάντες μέχρι ποπ σταρ ή κλασικούς πιανίστες) ως αστείο, προκαλώντας τον καλλιτέχνη να παίξει το ατελείωτο ροκ σόλο.
Όταν ρωτήθηκε ο Gary Rossington αν βαρέθηκε ποτέ να παίζει το "Free Bird" μετά από τόσες δεκαετίες, απάντησε: "Όχι, φίλε. Πρέπει να βλέπεις τις αντιδράσεις του κόσμου. Είναι απίστευτο. Σε κάνει να νιώθεις ότι το παίζεις για πρώτη φορά, κάθε φορά".
Ο R.Van Zant σε ανάλογες δηλώσεις του ένιωθε δέος όταν έβλεπε τις αντιδράσεις των δεκάδων χιλιάδων οπαδών στις συναυλίες, καθώς το τραγούδι πλησίαζε στο τέλος του αναφέροντας χαρακτηριστικά: "Υπάρχει κάτι μαγικό στο να παίζεις μπροστά σε 50.000 ανθρώπους και να τους βλέπεις όλους να σηκώνονται όρθιοι γι' αυτό το τραγούδι. Να βλέπεις τον κόσμο να ενώνεται, να χειροκροτά και να αποθεώνει κάτι που έγραψες... Για μένα, αυτό είναι το παν. Αυτό είναι που με κάνει να επιστρέφω πάντα στη σκηνή και να συνεχίζω".
Διασκευές, σινεμά, τηλεοπτικές σειρές
Το "Free Bird" παρότι είναι ένα θρυλικό άσμα έχει λιγοστές διασκευές που μπορείτε να διαβάσετε παρακάτω:
Dolly Parton - Rockstar (2023): H θρυλική Dolly Parton ηχογράφησε το τραγούδι έχοντας στο πλευρό της τα εναπομείναντα μέλη των Lynyrd Skynyrd συμπεριλαμβανομένου του Gary Rossington, στην τελευταία του ηχογράφηση πριν πεθάνει. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι στην παραγωγή ενσωματώθηκαν τα αυθεντικά φωνητικά του Ronnie Van Zant από τα sessions του 1973, δημιουργώντας ένα ανατριχιαστικό "ντουέτο".
Will to Power – "Baby, I Love Your Way/Freebird Medley" (1988): Αυτή είναι η πιο επιτυχημένη διασκευή στα charts. Το dance-pop συγκρότημα Will to Power δημιούργησε ένα medley (μίξη), ενώνοντας το "Baby, I Love Your Way" του Peter Frampton με το "Free Bird" σε στυλ synth-pop μπαλάντας. Η διασκευή αυτή έφτασε στο No. 1 του Billboard Hot 100, κάτι που το αυθεντικό τραγούδι των Skynyrd δεν είχε καταφέρει ποτέ (είχε σταματήσει στο No. 19).
Bob Dylan (2016):Κατά τη διάρκεια μιας συναυλίας του στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια, κάποιος από το κοινό φώναξε το κλασικό αστείο "Play Free Bird!". Αντί να το αγνοήσει, ο Dylan έκλεισε τη συναυλία του παίζοντας μια απρόσμενη, συγκλονιστική δική του εκδοχή, αφήνοντας άναυδους τους θεατές.
Wynonna Judd (1994): Η διάσημη country τραγουδίστρια συμμετείχε στο tribute άλμπουμ Skynyrd Frynds, παραδίδοντας μια απίστευτα δυναμική country-blues φωνητική ερμηνεία που αποθεώθηκε από τους κριτικούς.
Molly Hatchet & Charlie Daniels (2007): Μια καθαρόαιμη southern-rock διασκευή από τους "συντοπίτες" και φίλους των Skynyrd, που κράτησε τον σκληρό, παραδοσιακό ήχο του Νότου.
Vitamin String Quartet (2006): Γνωστοί για τις ορχηστρικές τους διασκευές σε ροκ κομμάτια, μετέτρεψαν το «Free Bird» σε ένα έγχορδο έπος με βιολιά, βιόλες και τσέλο. Το εντυπωσιακό είναι πώς κατάφεραν να αποδώσουν το γρήγορο κιθαριστικό σόλο χρησιμοποιώντας αποκλειστικά δοξάρια.
Φυσικά δεν μπορούσε το "Free Bird" να μην περιέχεται και σε κινηματογραφικές ταινίες, τηλεοπτικές σειρές και βίντεοπαιχνίδια όπως:
- Kingsman: The Secret Service (2014): Η πιο διάσημη σύγχρονη χρήση του τραγουδιού. Το καταιγιστικό κιθαριστικό σόλο ντύνει τη σοκαριστική, μονοπλάνο σκηνή της μάχης μέσα στην εκκλησία με τον Colin Firth. Η σκηνή είναι απόλυτα συγχρονισμένη με τον ρυθμό της κιθάρας.
- Forrest Gump (1994): Το τραγούδι ακούγεται σε μια πολύ σκοτεινή και συναισθηματική σκηνή, όταν η Jenny, υπό την επήρεια ουσιών, σκέφτεται να πηδήξει από το μπαλκόνι. Οι στίχοι του τραγουδιού αντικατοπτρίζουν την εσωτερική της ανάγκη να «πετάξει μακριά» από τα προβλήματά της.
- The Devil's Rejects (2005): Ο σκηνοθέτης Rob Zombie χρησιμοποίησε σχεδόν ολόκληρο το τραγούδι (διάρκειας 9 λεπτών) για το φινάλε της ταινίας. Λειτουργεί ως ο απόλυτος αιματοβαμμένος ύμνος για την τελική αναμέτρηση των πρωταγωνιστών με την αστυνομία.
- El Camino: A Breaking Bad Movie (2019): Το τραγούδι ακούγεται κατά τη διάρκεια μιας κρίσιμης σκηνής μονομαχίας με όπλα, ενισχύοντας την ένταση και το δυτικό (western) στυλ της ταινίας.
Τηλεοπτικές Σειρές: Το "Californication" που χρησιμοποιείται ως αναφορά στην ελευθερία και το ροκ lifestyle του πρωταγωνιστή Hank Moody και το "That '70s Show" που διαδραματίζεται στη δεκαετία του '70, το τραγούδι αναφέρεται συχνά ως ο απόλυτος ύμνος των εφήβων της εποχής, ενώ ακούγεται και σε χαρακτηριστικές σκηνές της παρέας.
Βιντεοπαιχνίδια: Στο Guitar Hero II (2006), το "Free Bird" ήταν το απόλυτο "τελικό boss" του παιχνιδιού. Λόγω της τεράστιας διάρκειας και της πολυπλοκότητας του σόλο, το να το ολοκληρώσει κανείς στο επίπεδο Expert θεωρούνταν παράσημο για κάθε gamer ενώ στο Grand Theft Auto: San Andreas (2004) το τραγούδι περιλαμβανόταν στο playlist του ραδιοφωνικού σταθμού K-DST. και έχει ταυτιστεί στη μνήμη των παικτών με την οδήγηση στις αχανείς επαρχιακές εκτάσεις του παιχνιδιού.
Υ.Γ.1: Το 2008, η ηχογράφηση του 1973 του τραγουδιού "Free Bird" από το άλμπουμ των Lynyrd Skynyrd που κυκλοφόρησε από την MCA Records εντάχθηκε στο Grammy Hall of Fame. Υ.Γ.2:Στο πρώτο ζωντανό άλμπουμ των Skynyrd, το "One More from the Road" του 1976, ακούγεται ο Van Zant να ρωτά το κοινό: «Ποιο τραγούδι θέλετε να ακούσετε;».Οι φωνές που ζητούσαν το "Free Bird" οδήγησαν σε μια εκτέλεση του τραγουδιού διάρκειας δεκατεσσάρων και πλέον λεπτών.
