Image
Rocktime Groups 20-09-2026

Όταν η Σουηδική αριστερά μισούσε τους ΑΒΒΑ!!!

Γυρίζουμε τον χρόνο πίσω με το ρολόι του Rocktime.gr  την άνοιξη του 1974 και ενώ ο πλανήτης υποκλινόταν στο φαινόμενο των ABBAοι οποίοι κέρδισαν τον διαγωνισμό της Γιουροβίζιον το 1974 στο Μπράιτον με το τραγούδι "Waterloo", στην πατρίδα τους παιζόταν ένα εμμονικό ιδεοληπτικό  δράμα.

Για το πανίσχυρο, αριστερό ριζοσπαστικό κίνημα του Progg, η μουσική δεν ήταν απλώς διασκέδαση, αλλά ένα εργαλείο ταξικής πάλης, κοινωνικής αφύπνισης και αντικαπιταλιστικής κριτικής. Μέσα σε αυτό το έντονα πολιτικοποιημένο περιβάλλον, η πανηγυρική νίκη των ABBA στη Eurovision δεν αντιμετωπίστηκε ως εθνικός θρίαμβος, αλλά ως μια «ιδεολογική απειλή». Μέσα σε ένα κλίμα ακραίου πολιτικού φανατισμού, το συγκρότημα μετατράπηκε στον απόλυτο αποδιοπομπαίο τράγο από την Σουηδική αριστερά και κατηγορήθηκαν ως μαριονέτες του καπιταλισμού. Ήταν μια πρωτοφανής και άδικη ιδεολογική καταδίωξη σε καλλιτέχνες που απλώς με την μουσική και τα τραγούδια τους χάριζαν όμορφες μελωδικές στιγμές στο ευρωπαϊκό κοινό και όχι μόνο.

Οι επικριτές με κύριο εκφραστή όπως προαναφέραμε το κίνημα Progg ήταν ένα ριζοσπαστικό, αριστερό, εναλλακτικό μουσικό και πολιτιστικό κίνημα και μεσουράνησε στη Σουηδία από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 έως τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Το συγκεκριμένο Κίνημα θεωρούσε τους ΑΒΒΑ ως κάτι "φθηνό" κατά της αυθεντικής μουσικής καθώς τους κατηγορούσαν ότι έφτιαχναν «πλαστική», εμπορική ποπ με μοναδικό σκοπό το κέρδος και τον καπιταλιστικό θρίαμβο, αγνοώντας τα κοινωνικά μηνύματα.

Ενα πρόσθετο επιχείρημα της Σουηδικής αριστεράς εκτός από καλλιτεχνικό ήταν και οικονομικό καθώς η χώρα τους θα είχε τεράστιο χρηματικό κόστος που θα μπορούσαν να δαπανηθούν για  κοινωνική πολιτική. Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν 200.000 άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους της Στοκχόλμης για να διαμαρτυρηθούν ενώ παράλληλα διοργανώθηκε ένα ολόκληρο «εναλλακτικό» αντι-φεστιβάλ μουσικής την ίδια βραδιά.  Η πίεση από τα αριστερά κινήματα και το συνδικάτο των μουσικών ήταν τόσο μεγάλη, που η σουηδική δημόσια τηλεόραση (SR/SVT) αναγκάστηκε να αποσυρθεί εντελώς και να μην συμμετάσχει στον διαγωνισμό την μεθεπόμενη χρονιά της Eurovision το 1976 που έγινε στη Χάγη.

Το εναλλακτικό φεστιβάλ (Alternativfestivalen) στήθηκε άμεσα μέσα σε μια τεράστια σκηνή τσίρκου στην περιοχή Storängsbotten στη Στοκχόλμη τον Μάρτιο του 1975, την ίδια ακριβώς εβδομάδα που η Σουηδία φιλοξενούσε τον επίσημο διαγωνισμό της Eurovision και είχε διάρκεια έξι ημερών. Στόχος του ήταν να αποτελέσει το απόλυτο αντίβαρο στη «λάμψη, το πλαστικό και το χρήμα» της Eurovision. Με κεντρικό σύνθημα την «πάλη ενάντια στην εμπορευματοποίηση της κουλτούρας», συγκέντρωσε περίπου 950 Σουηδούς και ξένους εναλλακτικούς καλλιτέχνες, folk μουσικούς και αριστερά συγκροτήματα, προσελκύοντας ένα κοινό 12.000 ανθρώπων.  Η πιο σημαντική στιγμή του φεστιβάλ ήταν η εμφάνιση του Ulf Dageby (με το ψευδώνυμο Sillstryparn), ο οποίος τραγούδησε το κομμάτι "Doing the immoral Eurovision" («Κάνοντας την ανήθικη Eurovision») και οι στίχοι επιτίθεντο άγρια και ονομαστικά στον μάνατζερ των ABBA, Stig Anderson, παρουσιάζοντας τη μουσική τους ως μια καπιταλιστική απάτη που αποχαυνώνει τον λαό.

Η εμφύλια ένταση κορυφώθηκε όταν η ίδια η σουηδική δημόσια τηλεόραση (SR), κάτω από την πίεση των δημιουργών, αποφάσισε να μεταδώσει αποσπάσματα από το αντι-φεστιβάλ, δίνοντας στους επικριτές των ABBA ένα τεράστιο βήμα για να διαδώσουν το μήνυμά τους σε όλη τη χώρα.  Τα μέλη των ΑΒΒΑ ένιωθαν αρκετά άβολα με όλη αυτήν τη κατάσταση καθώς βίωνε ότι το κίνημα Progg (η σουηδική εναλλακτική αριστερά) είχε μονοπωλήσει την αυθεντικότητα του πολιτισμού στην Σουηδία, με αποτέλεσμα το ποπ κουαρτέτο να παρουσιάζεται στα εγχώρια μέσα ενημέρωσης ως «το απόλυτο κακό» και ως μαριονέτες του καπιταλισμού.

Ο θρυλικός μάνατζερ των ABBA, Stig Anderson (ο οποίος συχνά αποκαλούνταν «το πέμπτο μέλος» της μπάντας) δεν αντιμετώπισε με φόβο όλη αυτήν τη κατευθυνόμενη ιδεολογική τρομοκρατία, αλλά έπραξε το ακριβώς αντίθετο: δεν κρύφτηκε αλλά βγήκε στην αντεπίθεση με πρωτοφανή κυνισμό απέναντι στις κατηγορίες ότι η μουσική των ABBA είναι «καπιταλιστική απάτη». Ο Stig απαντούσε με καθαρούς οικονομικούς όρους σε τηλεοπτικές συνεντεύξεις της εποχής δηλώνοντας: «Ναι, κάνουμε business και βγάζουμε χρήματα. Και ξέρετε ποιος κερδίζει από αυτό; Το σουηδικό κράτος, μέσω των τεράστιων φόρων που πληρώνουμε. Με τα δικά μας χρήματα χτίζονται τα σχολεία και τα νοσοκομεία σας».

Επιπρόσθετα για το ίδιο θέμα oι βασικοί συνθέτες της μπάντας,  Björn Ulvaeus και Benny Andersson έχουν δηλώσει επανειλημμένα σε μετέπειτα συνεντεύξεις τους ότι η κατάσταση στη Σουηδία στα μέσα της δεκαετίας του '70 ήταν αποπνικτική για όποιον δεν ευθυγραμμιζόταν με την αριστερή ιδεολογία«Αν έπαιζες σε ποπ συγκρότημα εκείνη την εποχή, θεωρούσουν σχεδόν προδότης», είχε αναφέρει ο Björn. Από την άλλη, ο Benny Andersson σχολίασε με μια δόση πικρίας: "Τότε, δεν μας ένοιαζε που μας επιτίθεντο. Ίσως θα έπρεπε να είχαμε νοιαστεί περισσότερο για τον κόσμο, παρά για τους εαυτούς μας. Αλλά τότε, δεν θα είχαμε φτάσει ποτέ εδώ"

Παράλληλα οι δύο γυναικείες φωνές των ΑΒΒΑ, οι Agnetha Fältskog και Anni-Frid Lyngstad επηρεάστηκαν πάρα πολύ από το αρνητικό κλίμα και από την προσωπική κριτική. Η Agnetha, η οποία ήδη δυσκολευόταν με τη διασημότητα και ήθελε να προστατεύσει την ιδιωτική της ζωή και τα παιδιά της, ένιωθε ότι ο σουηδικός τύπος της ασκούσε επιθετική και ανήθικη κριτική. Οι εφημερίδες της εποχής δεν ασκούσαν μόνο πολιτική κριτική, αλλά χλεύαζαν τα λαμπερά κοστούμια τους και τη σκηνική τους παρουσία, χαρακτηρίζοντάς τα, «ρηχά». Ενα ακόμη δυσάρεστο γεγονός περιγράφει ο μπασίστας τους, Rutger Gunnarsson, δηλώνοντας ότι εκείνα τα χρόνια απέφευγε να λέει στους γείτονές του ότι παίζει στους ABBA για να μην αντιμετωπίσει την κατακραυγή.
                                                 Η «φυγή» από τη Σουηδία και η δικαίωση
Βλέποντας ότι η Σουηδία τους γυρνούσε την πλάτη, το συγκρότημα έστρεψε όλη του την ενέργεια στη διεθνή αγορά (Μεγάλη Βρετανία, Αυστραλία, Γερμανία, ΗΠΑ) και η  παγκόσμια επιτυχία τους ήταν τόσο σαρωτική, που ανάγκασε τελικά και τη Σουηδία να υποχωρήσει στην πολεμική που άσκησε εναντίον της μπάντας. Η Görel Hanser, η οποία ήταν το δεξί χέρι του Stig και μετέπειτα μάνατζερ του συγκροτήματος, επιβεβαίωσε σε κατοπινές συνεντεύξεις της (όπως στο BBC Witness History) ότι η γραμμή του Stig ήταν μία: «Δουλειά, δουλειά, δουλειά». Ο Stig τους έλεγε ότι ο καλύτερος τρόπος για να "εκδικηθούν" το μίσος των Σουηδών ήταν να κατακτήσουν την κορυφή των charts σε ολόκληρο τον κόσμο. Και αυτό ακριβώς έκαναν. Ευτυχώς για αυτούς έξω από τα σύνορα της πατρίδας τους, η κουλτούρα του μίσους δεν είχε καμία ισχύ. Από τη Μεγάλη Βρετανία μέχρι τη Γερμανία, και από τις ΗΠΑ μέχρι την Αυστραλία, οι ABBA μετατράπηκαν σε παγκόσμιο φαινόμενο, γκρεμίζοντας το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Το κοινό δεν έψαχνε ψευδεπίγραφα πολιτικά μανιφέστα αλλά διψούσε για τη μοναδική, φωτεινή τους ενέργεια. Οι αρένες γέμιζαν ασφυκτικά, οι δίσκοι ξεπουλούσαν σε εκατομμύρια αντίτυπα και η υφήλιος υποκλινόταν στη μουσική τους ιδιοφυΐα. Ήταν η απόλυτη ειρωνεία της μοίρας: "Το συγκρότημα που η χώρα του, ήθελε να εξαφανίσει, είχε μόλις κατακτήσει τον πλανήτη".
Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του '70, τα έσοδα που έφερναν οι ABBA στη σουηδική οικονομία ήταν τόσο μεγάλα, που φημολογείτο ότι ανταγωνίζονταν σε κερδοφορία την αυτοκινητοβιομηχανία Volvo.Με το πέρασμα των χρόνων η αριστερή πολεμική του κινήματος Progg άρχισε να ξεθωριάζει, καθώς έγινε πλέον προφανές ότι οι ABBA είχαν μετατραπεί στο μεγαλύτερο πολιτιστικό κεφάλαιο της χώρας.  Δεκαετίες μετά, το αναίτιο πολιτικό μίσος του κινήματος Progg κατέρρευσε και ξεχάστηκε, ενώ η μουσική των ABBA παρέμεινε αθάνατη. Η ιστορία τους δικαίωσε πανηγυρικά. Η Σουηδία, που κάποτε τους καταδίωκε, σήμερα τους αποθεώνει ως το μεγαλύτερο πολιτιστικό της κεφάλαιο, στεγάζοντας την κληρονομιά τους σε ένα λαμπερό, επίσημο μουσείο στη Στοκχόλμη. Με την ιστορική τους επιστροφή το 2021 και το ψηφιακό υπερθέαμα "ABBA Voyage" να σπάει κάθε ρεκόρ, απέδειξαν ότι η τέχνη δεν φυλακίζεται σε ιδεολογίες. Το συγκρότημα που κάποτε στοχοποιήθηκε ως "πλαστικό", πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας πίσω του το απόλυτο δίδαγμα: το φως της δημιουργίας πάντα θα νικά το σκοτάδι του φθόνου.»
 
Υ.Γ.: Το κομμάτι "He Is Your Brother" αν και είχε γραφτεί λίγο πριν τη Eurovision, το χρησιμοποιούσαν ως μήνυμα. Οι στίχοι του, που μιλούσαν για ενότητα, αδερφοσύνη και την ανάγκη να στηρίζει ο ένας τον άλλον ανεξάρτητα από τις διαφορές τους, ήταν η δική τους απάντηση στον διχασμό που προσπαθούσαν να επιβάλλουν οι επικριτές τους.
 
Φώτης Μελέτης